3568 Sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Uygulama Genel Tebliğ Taslağı

Yazan: senamuhasebe

1 Ağustos 2007

5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun[1] hükümleri uyarınca Gelir İdaresi Başkanlığı kurulmuş ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun[2] uygulanmasına ilişkin çalışmalar yapmak ve tereddütleri gidermek Gelir İdaresi Başkanlığının görevleri arasında sayılmıştır.

Gelir İdaresi Başkanlığının kuruluş amaçları arasında ise; mükellef haklarını gözeterek yüksek kalitede hizmet sunmak suretiyle yükümlülüklerini kolayca yerine getirmeleri için gerekli tedbirleri almak, saydamlık, hesap verebilirlik, katılımcılık, verimlilik, etkililik ve mükellef odaklılık temel ilkeleri doğrultusunda ve “gelir mevzuatının uygulanmasına ilişkin olarak diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak” görevi çerçevesinde, Anayasamızın 135 inci maddesinde tarifini bulan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu tanımına uygun olarak faaliyet gösteren Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği üyelerinin mesleki faaliyetlerinden, vergi mükelleflerimiz ile Gelir İdaresi Başkanlığının birlikte ve azami derecede yararlanabilmelerine katkı sağlamak hedeflenmiştir.

Bu hedefe ulaşmak bakımından, öncelikle 3568 sayılı Kanun uygulamaları konusunda çeşitli konularda bu güne kadar yayımlanmış olan 41 adet Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğlerinden yürürlükte olanlarının içerdiği dağınık düzenlemelerin toparlanarak bir bütün olarak ortaya konulması ve 3568 sayılı Kanun uygulamaları konusunda terettüd hasıl olan ve Başkanlığımıza intikal eden olaylarla ilgili uygulama birliğinin sağlanması açısından bazı yeni açıklamalara ve düzenlemelere de yer verilmesine ihtiyaç duyulmuştur.

Bakanlığımız Gelir İdaresi Başkanlığının yukarıda belirtilen vizyon ve misyonu çerçevesinde, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 12 nci maddesi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun[3] mükerrer 227 nci maddesinin Bakanlığımıza vermiş olduğu yetkilere dayanılarak, yeminli mali müşavirlerce yapılabilecek tasdik işlemlerine ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemelerin yapılması gerekli görülmüştür.

Bilindiği üzere; 3568 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin Bakanlığımıza vermiş olduğu yetkiye dayanılarak yayımlanmış olan; Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin[4] (Bundan sonra Tasdik Yönetmeliği olarak anılacaktır.) 4 üncü maddesinde,

“Tasdik, gerçek veya tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin yeminli mali müşavirlerce denetleme ilke ve standartlarına göre uygunluk yönünden incelenmesi, bu inceleme sonuçlarına dayanılarak tasdik kapsamına giren konuların ve belgelerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının imza ve mühür kullanmak suretiyle tespiti ve rapora bağlanmasıdır.

Tasdike esas alınan denetleme ilke ve standartları ile muhasebe ilke ve standartları, mevzuat hükümleri ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri göz önüne alınarak, Bakanlıkça hazırlanan tebliğlerle belirlenir.

Bu Yönetmelik ve Bakanlık tarafından konuya ilişkin olarak yapılacak diğer düzenlemeler çerçevesinde tasdik edilmiş konu ve belgeler kamu idaresinin yetkililerince tasdikin kapsamı ölçüsünde incelenmiş olarak kabul edilir. Ancak, çeşitli kanunlarla kamu idaresine tanınan inceleme ve teftiş yetkilerinin kullanılmasına ve gerektiğinde tekrarına ait hususlar saklıdır.”

denilmiş ve anılan Yönetmeliğin 7 nci maddesinde ise, yeminli mali müşavirlerce vergi mevzuatı yönünden tasdiki yapılabilecek olan konu ve belgeler belirtilerek;

“Bakanlık tasdik kapsamına alınan beyanname, bildirim ve belgelerin tasdik uygulamasını zaman ve konu itibariyle sınırlandırmaya veya genişletmeye yetkilidir.

Tasdik işlemi yapılırken aranacak asgari bilgi, şekil şartları ile tasdike ilişkin diğer usul ve esaslar Bakanlıkça çıkartılacak tebliğlerle belirlenir. Yukarıda belirtilen konuların ve belgelerin tasdikine ilişkin olarak Bakanlıkça tebliğ çıkartılmadıkça, yeminli mali müşavirler bu konu ve belgelerle ilgili olarak tasdik işlemi yapamazlar.”

hükümlerine yer verilmiştir.

Tasdik işlemi; yeminli mali müşavirlerce imza ve mühür kullanmak ve tasdik raporu düzenlenmek suretiyle yerine getirilecektir. Tasdik raporu ile beyannamede yer alan tutarlar arasında farklılıklar bulunduğu takdirde, rapora şerh düşülerek yazılacaktır.

Yeminli mali müşavirlerin yapacağı tasdikin amacı, ödenmesi veya istisna edilmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. Bu nedenle, yeminli mali müşavir, gerçek durumu tespit etmek için her türlü belgelerden yararlanmak ve her türlü inceleme tekniklerini kullanmak zorundadır.

Tasdik işleminin, 3568 sayılı Kanuna göre yeminli mali müşavirlik ruhsatı ve mührü almış ve yeminli mali müşavir odalarının çalışanlar listesine kayıtlı olan yeminli mali müşavirler tarafından yapılması gerekeceği tabiidir.

Söz konusu yetkiler ve hükümler çerçevesinde; yeminli mali müşavirlerce vergi mevzuatı yönünden yapılacak tasdik işlemlerinde aranılacak asgari bilgiler, şekil şartları ile tasdik işlemlerinde uyulması gereken usul ve esaslar aşağıda belirlenmiştir.

BİRİNCİ BÖLÜM

TAM TASDİK İŞLEMLERİ

I-Tam Tasdik İşlemleri
Tasdik, gerçek veya tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin yeminli mali müşavirlerce denetleme ilke ve standartlarına göre uygunluk yönünden incelenmesi, bu inceleme sonuçlarına dayanılarak tasdik kapsamına giren konuların ve belgelerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının imza ve mühür kullanmak suretiyle tespiti ve rapora bağlanmasıdır.

Tam tasdik terimi; yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri ile bunlara ekli mali tabloların ve bildirimlerin tasdikini ifade eder.

Öte yandan, ilgili mevzuat gereğince bankalar ve sigorta şirketleri, dış ticaret sermaye şirketleri, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre menkul kıymetlerini halka arz etmiş olan veya arz etmiş sayılan şirketler, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve fonları, ilgili mercilerin gerek gördüğü diğer şirketler ve kuruluşlar hesap dönemlerine ilişkin mali tablolarını ve beyannamelerini tasdik ettirmeleri tam tasdik yerine geçmez.

Tasdik işlemi; yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin ilgili bölümleri ile mali tablolar ve bildirimlerin uygun kısımları, yeminli mali müşavirlerce imzalanıp mühürlenmek ve tasdik raporu düzenlenmek suretiyle yerine getirilecektir. Tasdik raporu ile beyannamede yer alan tutarlar arasında farklılıklar bulunduğu takdirde rapora şerh düşülecektir.

Bu tebliğin 2 nci bölümünde örneğine yer verilen Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde belirtilen “Tasdik Konusu” sütunu;

“01. Tam Tasdik Raporu”

şeklinde kodlanacaktır.

Yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannameleri ile bunlara ekli mali tablolar ve bildirimlerin yeminli mali müşavirlerce tasdikine ilişkin usul ve esaslar bu bölümde belirlenmiştir.

II-Tam Tasdikin Amacı
a) Gerçek veya tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin hesap ve kayıtlarının sonuçlarını gösteren mali tablolarının yanıltıcı olmayacak biçimde eksiksiz ve gerçeğe uygun şekilde düzenlenmesini sağlayarak kamunun istifadesine sunmak,

b) Gerçek veya tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin ilgili mevzuat yönünden olan taleplerin karşılanmasında çabukluğu sağlayarak hak ve yararlarını korumak,

c) Vergi idaresi ve mükellef ilişkilerinde güveni hakim kılmak,

d) Ödenmesi veya iade edilmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinin ya da istisna edilmesi gereken kazancın doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak; bu nedenle, yeminli mali müşavir, gerçek durumu tespit etmek için her türlü belgeden yararlanmak ve her türlü inceleme tekniklerini kullanmak zorundadır.

III-Tam Tasdike İlişkin Esaslar
Yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi (tasfiye, birleşme ve devir beyannameleri dahil) vermek durumunda bulunan mükellefler, söz konusu beyannameleri ile bunlara ekli mali tablolarını ve bildirimlerini diledikleri takdirde yeminli mali müşavirlere tasdik ettirebilirler.

Bu tebliğ hükümlerine göre, gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerini yeminli mali müşavirlere tasdik ettiren (tam tasdik işlemi yaptırmış olan) mükelleflerin, beyannamelerini ayrıca serbest muhasebeci veya serbest muhasebeci mali müşavirlere imzalatma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Ancak; Bakanlığımızın yıllık vergi inceleme plan ve programlarında, yeminli mali müşavirlerle tam tasdik sözleşmesi düzenlemeyen mükelleflerin incelenmesine öncelik verilebileceği tabiidir.

İlgili vergilendirme döneminin ilk ayı içerisinde sözleşmeye bağlanan tam tasdik işlemi süresinde yapılmış olacak ve süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş olan mükelleflerin yeminli mali müşavir tasdik raporlarına dayalı KDV iadesi talepleri herhangi bir limitle bağlı olmaksızın yerine getirilebilecektir.

Ancak; süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlenmiş olsa dahi, Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara yapılan satışlarla ilgili katma değer vergisi iade tutarının, bu tebliğin Onuncu Bölüm Parasal Hadler tablosunda Bakanlığımızca belirlenen miktarı aşması halinde, bu iade talepleri teminat karşılığı ve inceleme raporuna istinaden yerine getirilebilecektir.

Ayrıca, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ile bunlara ekli mali tablolar ve bildirimlerin tasdiki için (tam tasdik) sözleşme düzenlemiş olan mükelleflerin, yararlanılması yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz zorunluluğuna bağlanmış olan tam tasdik ile ilgili konularda ayrıca tasdik raporu ibraz etmelerine de gerek bulunmamaktadır.

IV-Yeminli Mali Müşavirlerce Yapılacak Denetim ve Denetimin Niteliği

Yeminli mali müşavirler, sözleşme imzaladıkları mükelleflerin vergiye müteallik bütün işlemlerini sürekli olarak denetleyeceklerdir. Yeminli mali müşavirlerce tasdik edilecek yıllık gelir ya da kurumlar vergisi beyannamesi ile ilgili defter ve belgeler üzerinde yapılacak denetim, cari denetim şeklinde olacaktır. Yıl içinde yapılacak bu denetimlerde mükellef tarafından yapılan hataların anında düzeltilmesi esastır. Vergi mevzuatına aykırı hususların mükellef tarafından düzeltilmemesi halinde, bu aykırılıklar ve karşıt inceleme sırasında nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefle ilgili olarak tespit edilen vergi mevzuatına aykırı hususlar, yeminli mali müşavirler tarafından tasdik raporlarında belirtilecektir.

Tam tasdik sözleşmesi düzenlenen mükelleflerin hesaplarının ilgili yeminli mali müşavirlerce incelenmesi sırasında önceki aylara ait hatalı işlemlerin tespit edilmesi halinde, bu hatalı işlemler yeminli mali müşavirlerce düzelttirilecektir. Bu düzeltmeler katma değer vergisi ya da muhtasar beyannamelerde de bir düzeltmeyi gerektiriyor ise yeminli mali müşavirlerin düzenleyecekleri bir rapor ekinde verilecek (pişmanlıkla verilecekler dahil) düzeltme beyannameleri, vergi dairelerince incelemeye gönderilmeyecek ve düzeltmeler yeminli mali müşavir raporu doğrultusunda yerine getirilecektir. Yeminli mali müşavirler, bu tebliğle verilen tam tasdik yetkisi ile ilgili olarak sözleşme yaptıkları mükelleflerin;

- Tüm defter, kayıt ve belgelerini gizli olsalar dahi incelemek,

- Tasdik işlemini ilgilendiren tüm bilgileri yöneticilerden, iç denetçilerden ve diğer ilgililerden istemek,

- Şirketlerin yönetim kurulu ve genel kurul toplantılarına katılmak ve bu toplantılarda istenildiği takdirde tasdik faaliyetini ve sonuçlarını ilgilendiren konularda açıklamalarda bulunmak,

yetkisini haizdirler.

Kamu idare ve müesseseleri, yeminli mali müşavirlerin tasdik konusu ile sınırlı olmak üzere isteyeceği bilgileri vermekle yükümlüdürler. Gerekli bilgiler yazı ile istenecek ve yazıda tasdik konusu ile ilgili husus ve sözleşme içeriği belirtilecektir.

Yeminli mali müşavirler, rapor düzenleyecekleri veya beyannamelerini tasdik edecekleri mükelleflerin işlemleriyle sınırlı olmak üzere karşıt inceleme yapabilirler. Başka oda çevrelerindeki karşıt incelemeler, Ücret Yönetmeliğindeki usul ve esaslar çerçevesinde ücreti ödenmek kaydıyla, o odaya mensup yeminli mali müşavirlere yaptırılabilir.

V-Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporunun Dispozisyonu ve Raporda Bulunması Gereken Asgari Bilgiler
Yeminli mali müşavirlik tam tasdik raporlarının dispozisyonu ve raporlarda bulunması gereken asgari bilgiler ile söz konusu raporların ilgili bölümlerinin aşağıdaki bilgileri içerecek şekilde düzenlenmesi uygun görülmüştür.

RAPOR DİSPOZİSYONU

I - GENEL BİLGİ:

(Bu bölümde asgari aşağıdaki bilgiler yer alacaktır.)

- Mükellefin adı-soyadı veya unvanı, vergi kimlik numarası, bağlı bulunduğu vergi dairesi, bağlı bulunduğu meslek teşekkülü ve sicil numarası.

- Faaliyet konusu.

- Varsa sanayi sicil belgesi ve kapasite raporu özeti.

- İletişim araçları (telefon, teleks, faks, e-posta vb.) sayısı ve numaraları ile defterlere kayıtlı olup olmadığı.

- Ortaklık olması halinde ortakların ad ve soyadları ile adresleri (ortak sayısının 10′dan fazla olması halinde sadece hisse nispetleri % 10 ve daha fazla olan ortaklar yazılacaktır).

- Mükellefin bir tüzel kişilik olması halinde kanuni temsilcilerine ait bilgiler.

- Mükellefin iş hacmi, tasdik döneminde çalıştırdığı işçi sayısı,

- Mükellefin iş merkezi, şubeleri, depoları vb. yerleri.

- Varsa yatırım teşvik belgesine ait bilgiler.

- Tasdik döneminde kullandığı krediler ve kredi kullandıran banka şubeleri

- Tasdik dönemine ilişkin bilançolar ve gelir tabloları.

- Muhasebe işlemlerinden sorumlu olanların kimlik bilgileri ile 3568 sayılı Kanuna göre ruhsat alıp almadıkları.

- Gerekli görülen diğer hususlar.

II - USUL İNCELEMELERİ:

A) Mükellefin Belge ve Kayıt Düzenine İlişkin Bilgiler:

(Bu bölümde asgari aşağıdaki hususlar tespit edilecektir.)

- Yasal defterlerin tasdikine ilişkin bilgiler.

- Defter kayıtlarına dayanak teşkil eden belgelerin usulüne uygun olup olmadığı, gerçeği yansıtıp yansıtmadığı.

- Defter kayıtlarının kayıt nizamına, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri ve genel muhasebe kurallarına uygun olup olmadığı.

- Yıl içinde verilmesi gereken katma değer, muhtasar ve benzeri beyannamelerin süresinde verilip verilmediği ve vergi mevzuatına uygun olup olmadığı.

B) Denetleme Yöntemine İlişkin Bilgiler:

Bu bölümde yeminli mali müşavirler tam tasdik çalışmalarının yürütülmesinde uyguladıkları denetim yöntemini, kanıt toplama tekniklerini ve denetim ile ilgili açıklanmasını gerekli gördükleri diğer hususları açıkça belirteceklerdir.

(Bu bölümde asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.)

- Tasdik Yönetmeliğinin 13 üncü maddesi hükmüne uygun olarak denetim planlanması ile ilgili bilgiler.

- Kanıtların toplanmasında uygulanan teknikler.

- Uygulanan inceleme testleri ve izlenen inceleme yöntem ve teknikleri.

- Denetimin yapıldığı tarihler ayrı ayrı belirtilmek suretiyle yıl içerisinde tam tasdik hizmeti verilen mükellefin işlemlerinin hangi aralıklarla denetlendiğine ilişkin bilgi.

Yeminli mali müşavirler bu bölümde ayrıca topladıkları kanıtların yeterli miktarda ve güvenilir olduğunu, izledikleri denetleme yöntem ve tekniklerinin tasdik ettikleri beyanname ve buna ekli mali tablo ve bildirimlerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının belirlenmesi açısından uygun ve yeterli olduğunu gerekçeli olarak açıklayacaklardır.

III - HESAP İNCELEMELERİ:

(Bu bölümde asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.)

-Mal ve hizmet alış ve satış faturalarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı.

- Nakit ödemelerin ve borç-alacak ilişkilerinin mal ve hizmet akımıyla uyumlu olup olmadığı, bankalar ve diğer finans kuruluşları ile ilişkilerin mahiyeti.

- Amortisman, enflasyon düzeltmesi, her türlü istisna ve muafiyet ve benzeri tutarların doğru hesaplanıp hesaplanmadığı.

- Bilançoda yer alan kalemlerin defter kayıtlarını tam ve doğru olarak yansıtıp yansıtmadığı, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerinde belirtilen ilkelere uygun olup olmadığı.

Bu kısımda gerekli görülen işlemler için açıklamalara yer verilecek ve bilanço üzerinde tasdik incelemesi sırasında tespit edilen, ancak mükellef tarafından düzeltilmeyen varsa vergi mevzuatına aykırı hususlar olması gereken şekliyle belirtilecektir.

- Gelir tablosunda yer alan gelir ve giderlerin defter kayıtlarına, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine uygun olup olmadığı.

Bu kısımda ayrıca gelir tablosunda yer alan kalemlerden enflasyon düzeltmesi, şüpheli alacak karşılıkları, amortismanlar ve reeskontlar gibi hesaplama özellikleri olan kalemlerin mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı belirlenecektir.

- Ek mali tabloları düzenlemek zorunda olan mükelleflerin ek mali tablolarında yer alan bilgilerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı.

- İmalatçılarda, analitik inceleme yöntemleri kullanılmak suretiyle, üretimin yapılan her türlü sarfiyattan yararlanılarak üretim kapasitesi ile karşılaştırılması ve bu yönden mamul mal miktarı ile uyumlu olup olmadığı.

- Amortismanların hesaplanması işlemleri ve bu işlemlerin mevzuata uygun yapılıp yapılmadığı, yenileme fonu ayrılmış ise mevzuata uygun olup olmadığı.

- Gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilen işlemlere ilişkin tutarların mevzuat hükümlerine uygun olarak hesaplanıp hesaplanmadığı.

- Örtülü sermaye, transfer fiyatlandırması, kontrol edilen yabancı kurum kazancı uygulamalarının bulunup bulunmadığı.

- Değerlemeye tabi tutulan iktisadi kıymetlerin değerlemelerinin nasıl yapıldığına ve hesaplamalarına ilişkin ayrıntılı bilgiler.

- Yeminli mali müşavirce gerekli görülecek diğer hususlar.

- Yeminli mali müşavirler beyannamelerini tasdik edecekleri mükelleflerle ilgili olarak, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine göre oluşacak ticari kardan vergiye matrah olacak mali kâra geçişin doğruluğundan da sorumludurlar. Bu itibarla, tasdik raporunda ticari kâra hangi kalemlerin ilave edilerek ve hangi kalemlerin çıkartılarak mali kâra ulaşıldığı belirtilecektir.

IV-SONUÇ:

Bu bölümde yeminli mali müşavirler, beyannamesini tasdik edeceği mükellefin, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine göre olması gereken ticari kâr ile vergiye matrah olacak mali kârı ve bu iki tutar arasındaki kalemleri net bir şekilde belirteceklerdir. Ayrıca ödenmesi gereken vergi hesaplanarak bu bölüme dahil edilecektir. Hesaplanan kurumlar vergisinin matrahı ve miktarı ile dağıtılacak kar payı üzerinden tevkif edilmesi gereken vergiler de raporun bu bölümünde yer alacaktır.

Yukarıda belirtilen hususlarla ilgili olarak tasdik raporunda yapılacak açıklamaların ayrıntılı olması gerekmektedir. Yeminli mali müşavirler tasdik ettikleri beyannamelerde yer alan bilgilerin doğruluğunun ve gerçeğe uygunluğunun ispatında kullanılabilecek her türlü bilgi ve belgelerin listesini tasdik raporuna ekleyeceklerdir.

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR

Adı ve Soyadı

İmza Mühür

İKİNCİ BÖLÜM

SÖZLEŞMEYE İLİŞKİN HUSUSLAR

I- Tasdik Sözleşmesi
Tasdik Yönetmeliği hükümlerine göre tasdik sözleşmesinde en az aşağıda yazılı hususlara yer verilecektir.

a) Tasdikin amacı, kapsamı, varsa özel nedenleri,

b) Yeminli mali müşavirlerce verilecek hizmetin niteliği ve süresi,

c) Tarafların sorumluluk ve yükümlülükleri,

d) Ücret.

Söz konusu yönetmelik hükümleri uyarınca, ilgililerce yaptırılacak her türlü tasdik hizmetinin tasdik sözleşmesine bağlanması zorunlu olup; sözleşmelerin bağlı bulunulan yeminli mali müşavirler odalarına bildirilmesi ile sözleşme düzenledikleri mükelleflerin bağlı oldukları vergi dairelerine sözleşmelerin birer örneğinin gönderilmesine ve yeminli mali müşavirler odalarının da sözleşme düzenleyen mensuplarının Bakanlığımıza bildirimine ilişkin usul ve esaslar aşağıda detaylı olarak belirtilmiştir.

II - Sözleşme Düzenlenmesi

A-Genel Hususlar:

Tasdik sözleşmelerinin bir örneği yeminli mali müşavirlik tasdik raporuna eklenecektir.

Bu tebliğe uygun olarak düzenlenecek tasdik sözleşmesinin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu bu tebliğin ilgili bölümlerinde belirtilen şekilde kodlanacaktır.

Yeminli mali müşavirlik şirketleri ile mükellefler arasında düzenlenecek sözleşmelerde; tasdik sözleşmesinin II. Bölümünde yer alan “Adı-Soyadı (Unvanı)” sütununa yeminli mali müşavirlik şirketinin unvanı yazılacaktır. Şirket bünyesinde faaliyet gösteren yeminli mali müşavirler; mükelleflerin şirketle yapacakları sözleşmeleri kendi adlarına düzenleyemeyeceklerdir. Ancak, şirket adına düzenlenen sözleşme konusu tasdik işleminin; şirket bünyesinde faaliyet gösteren herhangi bir yeminli mali müşavir tarafından yapılabileceği tabiidir.

B- Tasdik İşlemlerine İlişkin Sözleşme Düzenlenmesi

Tasdik Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre, ilgililerce yaptırılacak her türlü tasdik hizmetinin tasdik sözleşmesine bağlanması zorunlu olup, aynı maddeye 31.5.1995 tarih ve 22299 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile eklenen fıkrada, gelir ve kurumlar vergisi beyannameleri ile eklerinin tasdikine ilişkin (tam tasdik) sözleşmelerin ilgili vergilendirme döneminin ilk ayı içinde düzenleneceği belirtilmiştir.

Buna göre, gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri ile eklerini yeminli mali müşavirlere tasdik ettirmek isteyen mükellefler, her yıl Ocak ayı içinde (özel hesap dönemi uygulayan mükellefler özel hesap döneminin ilk ayı içinde), beyannameleri ile eklerini tasdik edecek yeminli mali müşavirlerle yıllık sözleşme düzenlemek zorundadırlar. Bakanlığımızca yararlanılması tasdik raporu ibraz zorunluluğuna bağlanmış olan ve tam tasdik sözleşmesi kapsamında düzenlenecek tam tasdik raporları içerisinde değerlendirilmesi gereken indirim ve istisnaların tam tasdik sözleşmesi düzenlenmemiş olması halinde münhasıran bu konulara ilişkin tasdik sözleşmesi düzenlenmesi gerekecektir.

Tam tasdik hizmeti alınması konusunda bir zorunluluk olmadığından, mükellefler diledikleri taktirde tam tasdik hizmetinden yararlanabileceklerdir. Bu durumda Tasdik Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi hükmü uyarınca, diğer tasdik konularında olduğu gibi bunun da bir tasdik (tam tasdik) sözleşmesine bağlanması zorunludur.

Bununla birlikte, mükelleflerin diledikleri takdirde süresinden sonra da tam tasdik sözleşmesi düzenlemek suretiyle tam tasdik hizmetinden yararlanmaları mümkün bulunmaktadır. Bu takdirde sözleşmenin vergilendirme döneminin tamamını kapsaması gerekir. Ancak, süresinden sonra tam tasdik sözleşmesi düzenlenmesi halinde, mükelleflerin Bakanlığımızca belirlenen ve bu tebliğin Onuncu Bölüm Parasal Hadler tablosunda yer alan tutarları aşan katma değer vergisi iade taleplerinin yeminli mali müşavirlerin tasdik raporlarına istinaden yerine getirilmesi mümkün olmayacaktır. Bu durumda, mükelleflerin teminatla aldıkları iadelerin tutarı Gelir İdaresi Başkanlığı’nca belirlenen tutarı aşıyorsa teminatın çözümü de yeminli mali müşavir raporu ile yapılamayacaktır.

Ayrıca, katma değer vergisi iadesi tasdik raporu düzenlenirken; süresinde tam tasdik sözleşmesi yapmamış mükelleflerin yeminli mali müşavirlerinden alınan teyit tutanaklarına ve bilgi cevap yazılarına itibar edilmeyecektir.

Bu nedenle, yeminli mali müşavirlerin tam tasdik sözleşmesi yaptıkları mükelleflere ilişkin olarak verecekleri teyit yazılarında sözleşmenin süresinde yapıldığı hususunu da açık bir şekilde belirtmeleri gerekmektedir.

Tam tasdik sözleşmelerinin süresi bir takvim yılı ya da bir hesap dönemi ile sınırlı olacaktır. Müteakip yıl ya da hesap döneminde, taraflarca mutabık kalındığı takdirde yine bir takvim yılı ya da hesap dönemi ile sınırlı olmak üzere yeni bir sözleşme düzenlenecektir. Birden fazla takvim yılını ya da hesap dönemini kapsayacak şekilde sözleşme düzenlenmeyecek ve sözleşmelerin bir takvim yılı ya da hesap dönemi sonunda yeni bir sözleşmeye gerek kalmaksızın yeni dönem için de geçerli olacağı yönündeki düzenlemeler içermesi halinde bu hususlara itibar edilmeyecektir.

Mükelleflerin tam tasdik sözleşmelerinin bulunması halinde, KDV iadesi, ÖTV istisnası gibi tasdik işlemleri tam tasdik sözleşmelerinin bulunduğu yeminli mali müşavirler ile ayrı bir sözleşmeye bağlanmak suretiyle, bu yeminli mali müşavirlerce yerine getirilmesi gerekmektedir.

C- Sözleşmelerin Gönderilmesine İlişkin Usul ve Esaslar
1) Sözleşmelerin Yeminli Mali Müşavirler Tarafından Bağlı Bulundukları Odaya Gönderilmesi

Sözleşmelerin birer örneği, düzenlendiği ayı takip eden ay içinde yeminli mali müşavirler tarafından bağlı bulundukları meslek odalarına gönderilecektir.

2) Sözleşmelerin Bakanlığa ve İlgili Vergi Dairesine Gönderilmesi

Gelir ve kurumlar vergisi beyannameleri ile eklerinin tasdikine ilişkin olarak yeminli mali müşavirlerle düzenlenen sözleşmelerin mükelleflerin bağlı oldukları vergi dairelerince bilinmemesi çeşitli sıkıntılara neden olmaktadır. Bu sıkıntıların giderilmesi amacıyla, yeminli mali müşavirler, söz konusu sözleşmeleri, sözleşme düzenledikleri mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine, sözleşme düzenlenmesi gereken sürenin bitimini takip eden ayın son gününe kadar bir yazı ile bildireceklerdir. Yazıya, yapılan sözleşmenin bir fotokopisi de eklenecektir.

Gelir ve kurumlar vergisi beyannameleri ile eklerinin tasdiki dışındaki diğer tasdik sözleşmelerinin, sözleşmeye konu raporun tesliminden önce mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine intikal ettirilmiş olması gerekmektedir.

Sözleşmelere ilişkin bilgilerin elektronik ortamda bildirilmesi halinde buna ilişkin yükümlülükler yerine getirilmiş olacak ve bu konudaki usul ve esaslar Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca ayrıca belirlenecektir.

Bildirimlerin posta ile yapılması durumunda taahhütlü olarak gönderilmesi gerekmektedir.

3) YMM Odalarınca Teslim alınan Sözleşmelerin Bakanlığımıza Bildirimi

Yeminli Mali Müşavirler Oda Başkanlıkları; üyelerinin düzenlemiş ve bir örneğini de göndermek suretiyle bildirmiş oldukları sözleşmeler hakkında, kendilerine bildirildiği ayın bitiminden itibaren 15 gün içinde Bakanlığımıza bilgi vereceklerdir.

D- Tasdik İşlemlerinde İptal/Fesih Edilen Sözleşmelerin Bildirimi
Tasdik Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası hükmüne göre tasdik sözleşmesi, yazılı gerekçe göstermek şartıyla taraflarca her zaman feshedilebilir. Ancak; Yönetmeliğin anılan maddesinin 4 üncü fıkrasında ise sürekli denetimlerde yıllık beyannamelerin ve buna ekli mali tabloların beyan edileceği aydan önceki üç ay içinde tasdik sözleşmesinin fesih edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, gelir vergisi ile ilgili tam tasdik sözleşmeleri, düzenlendikleri tarihi izleyen en geç Kasım ayı, kurumlar vergisine ilişkin tam tasdik sözleşmeleri ise en geç Aralık ayı sonuna kadar feshedilebilecek, bu tarihten sonra yapılacak fesihler geçerli olmayacaktır. Özel hesap döneminin uygulandığı hallerde süreler aynı esaslar çerçevesinde hesaplanacaktır.

Gerek tam tasdik konusunda ve gerekse tam tasdik dışındaki diğer konulardaki sözleşmelerin iptal ya da fesih edilmesi durumunda iptal/fesih tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde gerekçesi ile birlikte yeminli mali müşavirler tarafından doğrudan Bakanlığımıza, ilgili vergi dairesine ve bağlı bulunulan oda başkanlığına bildirilecektir.

Sözleşme fesihlerinin dikkate alınabilmesi için fesih işleminin ve bu işlemin geçerli olduğu tarihin usulüne uygun olarak kanıtlanması gerekir.

E- Tam Tasdik İşlemlerine İlişkin Özel Durumlarda Sözleşme
İşe yeni başlayan mükelleflerden beyannameleri ile eklerini tasdik ettirmek isteyenler, kalan süre için sözleşme düzenleyeceklerdir.

Yeminli mali müşavirin her ne sebeple olursa olsun mesleki faaliyetini süresiz terk etmesi veya sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle başka bir yeminli mali müşavirle sözleşme imzalanması halinde de sözleşme, kalan süre için yapılacaktır.

Sözleşme döneminden sonra yeminli mali müşavirin ölüm, meslekten çıkarılma ve diğer nedenlerle mesleki faaliyetini süresiz terk etmesi halinde, bu yeminli mali müşavirle sözleşme imzalayan mükellefler, diledikleri takdirde beyannamelerini faaliyette bulunan başka bir yeminli mali müşavire tasdik ettirebilirler.

İşe yeni başlayan veya önceki sözleşmesi herhangi bir nedenle feshedilen mükelleflerden beyannameleri ile eklerini tasdik ettirmek isteyenler, işe başlama veya fesih tarihinden itibaren bir ay içinde yeminli mali müşavir ile sözleşme düzenleyeceklerdir.

F-Sözleşmenin Feshedildiği ve Vergi İncelemesi Yapılan Hallerde Rapor Düzenlenmesi
1) Tam Tasdik Sözleşmesinin Feshedildiği Hallerde
Tasdik Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin 6 ncı fıkrası uyarınca, tasdik sözleşmesinin feshi halinde yeminli mali müşavirin çalışma notlarını ve gerekli tüm bilgileri yerine geçecek olan yeminli mali müşavire devretmesi zorunludur. Bu durumda tam tasdik raporu vergilendirme döneminin tamamını kapsamak üzere yeni yeminli mali müşavir tarafından düzenlenecektir.

Tasdik Yönetmeliğinin 17 nci maddesinde ise, yeminli mali müşavirlerin denetleme faaliyetleri ile ilgili olarak sahip olmaları gereken kayıt düzenine ilişkin esaslar açıklanmıştır.

Tasdik sözleşmesinin feshedilip fesih tarihinden itibaren bir ay içerisinde yeni bir yeminli mali müşavir ile tam tasdik sözleşmesi düzenlenmesi halinde, sözleşme süresinde düzenlenmiş kabul edilecek ve süresinde düzenlenen sözleşmeler için öngörülen kolaylıklardan yararlanılacaktır.

2) Diğer Tasdik Sözleşmelerinin Feshedildiği Hallerde

Mükelleflerin tam tasdik sözleşmelerinin bulunması halinde, bu mükelleflerin KDV iadesi, ÖTV istisnası gibi tasdik işlemleri, tam tasdik sözleşmelerinin bulunduğu yeminli mali müşavirler ile ayrı bir sözleşmeye bağlanmak suretiyle, bu yeminli mali müşavirlerce yerine getirilmesi gerekmektedir.

Tam tasdik sözleşme süresi sona ermeden; KDV iadesi, ÖTV istisnası gibi konulara ilişkin sözleşmelerin, mükelleflerce tek taraflı olarak feshedilmesi durumunda; tam tasdik sözleşmesi süresi sona erinceye kadar mükellefin başka bir YMM ile bu konularda yeni bir tasdik sözleşmesi düzenlemesi mümkün olmayacaktır.

Münhasıran bu konularda tasdik sözleşmesi düzenlemek üzere mükelleflerce yeminli mali müşavirlere başvurulması üzerine, yeminli mali müşavirler mükelleflerin cari yıla/hesap dönemine ilişkin tam tasdik sözleşmelerinin bulunup bulunmadığını, gerekirse ilgili vergi dairesinden de bilgi almak suretiyle araştıracaklardır.

3) Vergi İncelemesi Yapılan Hallerde
Mükellefin ilgili dönem hesapları vergi incelemesi tamamlanmadan, inceleme dönemi ve inceleme kapsamındaki konularla ilgili olarak yeminli mali müşavirlik tasdik sözleşmesi ve tasdik raporu düzenlenmeyecektir.

Mükelleflerin tasdik konusu ile ilgili defter ve belgelerinin vergi inceleme elemanları tarafından incelenmek üzere alındığı durumlarda bunun tevsik edilmesi kaydıyla tam tasdik raporlarının vergi incelemesinin tamamlanmasından sonra düzenlenmesi mümkün bulunmaktadır. Bu durumda, tam tasdik raporları, defter ve belgelerin mükellefe iadesinden itibaren iki ay içerisinde düzenlenecektir. Ancak, vergi incelemesi beyanname verme süresinin bitiminden sonra başlamış ise, beyanname verme süresinin bitimi ile vergi incelemesine başlama tarihi arasında geçen süre söz konusu iki aylık süreden indirilecektir.

Yeminli mali müşavirler tam tasdik hizmeti verdikleri mükelleflerden tasdik konusu ile ilgili defter ve belgeleri incelemeye alınanların durumunu raporların teslim süresi bitmeden ilgili vergi dairesine yazılı olarak bildireceklerdir. Yazıya, tasdik konusu ile ilgili defter ve belgelerin incelemeye alındığını tevsik eden bilgi ve belgeler de eklenecektir.

G- Tasdik Ücreti

Yeminli Mali Müşavirlerle yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi tasdik sözleşmesi düzenleyen mükellefler, ücret tarifesinde yer alan ilgili beyannameye ait tasdik ücretini ödeyeceklerdir.

Ücret tarifesinde belirtilen yeminli mali müşavirlik tasdik ücretlerinin 1/12’si aylık ücret olarak uygulanır.

III- Tasdik Sözleşmesi Örneği
Tasdik sözleşmesi örneği ve sözleşmede bulunması gereken asgari bilgiler:

EK:

TASDİK SÖZLEŞMESİ

SERİ NO:

SIRA NO:

I. BÖLÜM

SÖZLEŞMENİN

TARİHİ
SAYISI
DÖNEMİ
TASDİK KONUSU

II. BÖLÜM

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRİN

ADI SOYADI (ÜNVANI) :

VERGİ

DAİRESİ
* V.D.

KODU
VERGİ DAİRESİ

SİCİL NO
MÜHÜR NO
BAĞLI OLDUĞU ODA ADI
ODA SİCİL NO

ADRESİ

MAHALLE VEYA SEMT
CADDE VEYA SOKAK
KAPI NO
DAİRE NO
POSTA KODU

İLÇE ADI
İL ADI
TELEFON
FAX

III. BÖLÜM

MÜKELLEFİN

ADI SOYADI (ÜNVANI) :

V.DAİRESİ :
* V.D. KODU :
V.D. SİCİL NO:

ADRESİ:

MAHALLE VEYA SEMT
CADDE VEYA SOKAK
KAPI NO
DAİRE NO
POSTA KODU

İLÇE ADI
İL ADI
TELEFON
FAX

* Vergi Dairesi Kodu’ na ilişkin sütun boş bırakılacaktır.

IV. BÖLÜM

1. AMAÇ : 3568 Sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ve ilgili Yönetmelikler gereği meslek mensubu ile müşteri arasındaki ilişkileri düzenlemektir.

2. ÜCRETİN TUTARI VE ÖDEME ŞEKLİ

a) Meslek mensubu için sözleşmede belirtilen işlerden dolayı kararlaştırılan ücret ………………………. (Yalnız ………………………..) YTL olup, ……………………….. şeklinde ödenecektir.

b) Sözleşmeye ilişkin Damga Vergisi……………………………… şeklinde ödenecektir.

c) Ücrete KDV dahil değildir.

d) İş için yapılacak bütün giderler iş sahibince karşılanacaktır.

e) Ücret, sözleşmede belirtilen şekilde ödenmediği takdirde meslek mensubu işi bırakır. Alacakları için kanuni takibe geçer, ayrıca kayıtlı olduğu Odaya bildirerek başka meslek mensubunun iş almaması konusunda tavsiyede bulunur.

3. SÖZLEŞMENİN SÜRESİ, TARİHİ VE SÖZLEŞME YERİ

İşbu sözleşme anılan işlerle sınırlı olmak üzere ………………………………. dönemini kapsar. İş bu sözleşme ………/……/…… günü ………………………………………… adresinde 2 nüsha olarak düzenlenmiş olup, birer nüsha taraflara verilmiştir. Doğabilecek anlaşmazlıklarda………………………. Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir.

4. TARAFLARIN KARŞILIKLI SORUMLULUK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

a ) Meslek mensubu Sözleşmede anılan işleri mevzuat ve meslek ahlak kuralları ile genel kabul görmüş muhasebe prensipleri uyarınca yerine getirecektir. Bu işi kendisi yapabileceği gibi gözetimi altında başka meslektaşlarla işbirliği yaparak da yerine getirilebilir. Ancak bu durumda müşteriden ek ücret istemeyecektir. Müşteri meslek mensubunun yazılı Olurunu almadan bu işi başkasına yaptıramayacaktır. Tersine davranması halinde meslek mensubuna ücretin tamamını ödeyecektir.

b) Müşteri yukarıda gösterilen adresi kanuni adres olarak kabul etmiştir. Meslek mensubunun müşteriye yapacağı her türlü bildirim bu adrese yapılacaktır. Müşteri adres değişikliklerini 3 gün içinde meslek mensubuna bildirmekle yükümlü olup, adres değişikliği dolayısıyla müşteriye ulaşmayan bildirimlerde meslek mensubuna sorumluluk yüklenemez.

c) Müşteri; Meslek mensubu tarafından, sözleşmede anılan işlerle ilgili olarak mevzuat uyarınca yapılması zorunlu işler nedeniyle yapılacak her uyarıyı ve öneriyi anında yerine getirmekle yükümlüdür. Müşterinin aksine davranışı nedeniyle yerine getirilemeyen yükümlülüklerden meslek mensubu sorumlu tutulamaz.

d) Sözleşme konusu işlerle ilgili olarak meslek mensubuna sunulan bilgi ve belgelerin doğruluğundan ve meslek mensubunun belirttiği tarihe kadar meslek mensubuna teslim edilmemesinden doğacak risklerden, müşteri sorumludur. Bilgi ve belgelerin teslim tarihi ve şekli taraflar arasında yapılacak ek protokolle belirlenebilir.

e) Taraflar haklı nedenlerle veya karşılıklı rızaları ile aralarındaki sözleşmeyi her zaman fesh edebilirler. Bu takdirde alınmış olan defter ve belgeler müşteriye geri verilir. Tarafların tazminat hakkı genel hukuk kurallarına tabidir. Üzerine aldığı işin haklı bir sebep olmaksızın bırakan meslek mensubu iş için almış olduğu ücreti, alınan avanslar dahil geri vermek zorundadır. Müşteri adına zorunlu olarak yapılan giderleri geri ödemez. Sözleşmenin müşteri tarafından feshi halinde meslek mensubunun ücretinin tamamı müşterice ödenir. Şu kadar ki; Meslek mensubunun bu duruma kendi kusur ve ihmali ile yol açmış olmasının yetkili adli mercilerce tespit edilmiş olması kaydıyla ücret geri ödenir.

Bu sözleşmeye göre peşin verilmesi gereken ücret yada avans ödenmezse meslek mensubu işe başlamak zorunda değildir.

5. ÖZEL HÜKÜMLER

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ _

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ _

NOT: 1 - Tarafların Sözleşmede yazılı bulunan meslek yasasından ve yönetmeliklerden doğan karşılıklı sorumluluk ve yükümlülükleri ile ortaya koydukları özel hükümleri bu sözleşmenin kapsamı dahilindedir.

2. İş bu Sözleşme daktilo ile doldurulacak veya bilgisayar ortamında üretilebilecektir.

Müşteri

Meslek Mensubu

Kaşe-İmza

Mühür-Kaşe-İmza

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

KARŞIT İNCELEME ve VERGİ DAİRELERİNDEN BİLGİ İSTENİLMESİ

I-Karşıt İnceleme

A-Genel Hususlar
Tasdik Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin ilk fıkrasında, tasdik kavramı; “Gerçek veya tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin yeminli mali müşavirlerce denetleme ilke ve standartlarına göre uygunluk yönünden incelenmesi, bu inceleme sonuçlarına dayanılarak tasdik kapsamına giren konuların ve belgelerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının imza ve mühür kullanmak suretiyle tespiti ve rapora bağlanması” şeklinde tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin 2 nci fıkrası hükmünde ise, “Tasdike esas alınan denetleme ilke ve standartları ile muhasebe ilke ve standartları, mevzuat hükümleri ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri göz önüne alınarak Bakanlıkça hazırlanan tebliğlerle belirlenir.” ifadesine yer verilmiştir.

Öte yandan, anılan Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde ise, yeminli mali müşavirlerin tasdik konusu ve kapsamı ile ilgili yeterli miktarda güvenilir kanıtları toplamak zorunda oldukları belirtilmiş, “Denetim Teknikleri” başlıklı 15 inci maddesinin (d) bendinde ise, işletme kayıtlarında yer alan hususların ilgili üçüncü şahıslar nezdindeki defter ve belgeler üzerinde araştırılarak tespit edilmesi de denetim teknikleri arasında sayılmıştır.

Bu konuda, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 256 ncı maddesinde;

“Geçen maddelerde yazılı gerçek ve tüzel kişiler ile mükerrer 257 nci madde ile getirilen zorunluluklara tabi olanlar, muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü defter, belge ve karneler ile vermek zorunda bulundukları bilgilere ilişkin mikro fiş, mikro film, manyetik teyp, disket ve benzeri ortamlardaki kayıtlarını ve bu kayıtlara erişim veya kayıtları okunabilir hale getirmek için gerekli tüm bilgi ve şifreleri muhafaza süresi içerisinde yetkili makam ve memurların talebi üzerine ibraz ve inceleme için arz etmek zorundadırlar. Bu zorunluluk Maliye Bakanlığınca belirlenecek usule uygun olarak, tasdike konu hesap ve işlemlerin doğrulanması için gerekli kayıt ve belgelerle sınırlı olmak üzere, bu hesap ve işlemlere doğrudan ya da silsile yoluyla taraf olanlara, defter ve belgelerinin tetkiki amacıyla yeminli mali müşavirler tarafından yapılan talepler için de geçerlidir.”

hükmüne yer verilmiştir.

Bu hüküm ile karşıt inceleme yapma konusunda yetkilendirilmiş olan yeminli mali müşavirler; mükelleflerin tasdik kapsamına giren işlemlerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tesbitini, ilgili üçüncü kişiler nezdindeki defter ve belgeler üzerinden araştırma yapmak suretiyle bu konudaki yetkilerini kullanabilecekler ve uygulayacakları bu denetim tekniği ile yükümlülüklerini yerine getirebileceklerdir.

B - Karşıt İncelemelerde Uyulacak Esaslar

Karşıt incelemeler kural olarak tasdik işlemini yapan yeminli mali müşavir tarafından yerine getirilecektir. Ancak, nezdinde karşıt inceleme yapılacak mükellefin yeminli mali müşavir ile süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesinin bulunduğu hallerde karşıt incelemelerin bu tebliğin ilgili bölümünde belirtilen esaslara göre teyit ya da bilgi yazısı alınması suretiyle yapılması da mümkündür.

Karşıt incelemede amaç, tasdike konu işlemin gerçek mahiyetinin ortaya çıkarılmasını sağlamaktır. Örneğin, KDV iadesi işlemlerinde karşıt incelemenin amacı, iade ya da mahsup edilecek KDV tutarını doğru olarak belirlemek, tam tasdik kapsamında yapılan karşıt incelemenin amacı ise gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde yer alan matrah ve vergiye ilişkin tutarların doğruluğunu sağlamaktır.

Tasdike konu işlemin gerçek mahiyetinin ortaya çıkarılması incelenen işlemin özelliğine, kullanılan yönteme ve mükelleflere göre farklılık göstermektedir. Bu nedenle, bu konudaki sorumluluk yeminli mali müşavire ait olmak üzere karşıt incelemenin hangi aşamaya kadar yapılacağına kural olarak incelemeyi yapan yeminli mali müşavir karar verecektir. Bununla birlikte, hem tam tasdik işlemlerinde hem de KDV iadesi tasdik işlemlerinde yeminli mali müşavirler en az işlemlerini tasdik ettikleri mükellefe mal veya hizmet satan mükelleflerin kayıtlarına inip gerekli karşıt incelemeyi yapmakla yükümlüdürler. Yeminli mali müşavirlerin müteselsil sorumluluk, disiplin hükümleri ve diğer yaptırımlarla karşılaşmamaları açısından karşıt incelemeler konusunda gerekli titizliği göstermeleri ve gerektiği kadar alt kademeye inerek inceleme yapmaları gerekmektedir.

Sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlenmesi veya kullanılması ihtimalinin bulunduğu haller ile benzeri diğer şüpheli durumlarda yeminli mali müşavirler herhangi bir kademe sınırlaması olmaksızın işlemin gerçek mahiyetini ortaya çıkarıncaya kadar alt kademelere ineceklerdir. Örneğin; Özel Tüketim Vergisi ile ilgili istisnaların tasdiki işlemlerinde istisna konusu işlemin kaynağına kadar inilerek işlemin gerçek mahiyeti ortaya konulacaktır.

Öte yandan, KDV iadesi ile ilgili olarak yapılacak tasdik işlemlerinde karşıt incelemenin kural olarak ihracat konusu mal veya hizmetin imalatçısı konumundaki alt mükelleflerin bir alt kademesine kadar yapılması zorunludur. Ancak, ithal edildikten sonra Katma Değer Vergisi Kanununun 11 inci maddesi kapsamında ihraç edilen ürünlerde söz konusu malı ithal eden firmanın kayıtlarına inilmesi yeterli olacaktır.

C- Karşıt İnceleme Sonuçlarının Tutanağa Bağlanması
Karşıt inceleme sonuçları düzenlenecek bir tutanakla tespit edilir. Tutanakta yeminli mali müşavirin imzası ve mührü, nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefin veya yetkili temsilcisinin imzası bulunur. Nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellef; vergi beyannamelerinin serbest muhasebeci ve serbest muhasebeci mali müşavirlerce imzalanmasına ilişkin mevzuat uyarınca beyannamelerini imzalatmakla yükümlü ise tutanağın serbest muhasebeci veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından da imzalanması ihtiyaridir.

Teyit yazıları teyidi veren yeminli mali müşavir tarafından imza ve mühür ile onaylanacaktır.

D- Alış Faturalarına İlişkin Karşıt İncelemelere Raporda Yer Verilmesi
İadesi talep edilen katma değer vergisinin doğruluğunu tespit etmek için yeminli mali müşavirlerce yapılacak alt kademe incelemelerine ilişkin açıklamalara tasdik raporunda yer verilecek, yapılan karşıt incelemelerin safhaları belirtilecektir. Katma değer vergisi iadelerine ilişkin işlemlerin tasdikinde, yeminli mali müşavirler karşıt incelemeleri, ihracat konusu mal ve hizmetin imalâtçısı (üreticisi) konumundaki alt mükelleflerin bir alt kademesine kadar yapacaklardır.

Karşıt inceleme tutanakları ilke olarak tasdik raporuna eklenecektir. Ancak, tutanak sayısının fazla olması durumunda, en yüksek tutarlı faturaları içeren asgari 10 adet inceleme tutanağının rapora eklenmesi, diğer tutanakların ise incelemeye yetkili elemanlarca talep edilmesi halinde ibrazı şartıyla tasdik işlemini yapan yeminli mali müşavirlerce muhafaza edilmesi mümkün bulunmaktadır. Karşıt inceleme ve teyit tutanaklarının asıllarının tasdik raporuna eklenmesi gerekir. Tutanak asıllarının başka tasdik raporlarına eklenmesi ve benzeri bir nedenle yeterli olmadığı hallerde onaylı örnekleri kullanılacaktır. Şu kadar ki, bu tebliğin onuncu bölümünde yer alan parasal hadler tablosunda yer alan karşıt inceleme zorunluluğu kapsamı dışında bırakılan belgeler için belirlenen tutardan daha düşük tutarlı faturalara ait karşıt inceleme tutanaklarının saklanması ihtiyaridir. Yeminli mali müşavirler ayrıca, ilgili döneme ait alış faturalarına ilişkin bir listeyi de tasdik raporlarına ekleyeceklerdir. Bu listede, katma değer vergisi iadesi talep eden mükellefe ilgili dönemde satılan mal veya hizmete ilişkin faturanın tarihi ve sayısı, miktar ve tutarlar, mal ve hizmet satan mükellefin adı, soyadı veya unvanı, vergi dairesi ve vergi numaralarına ilişkin bilgiler yer alacaktır. Diledikleri takdirde yeminli mali müşavirler yukarıda belirlenen bu tutardan daha düşük miktarlı faturalarla ilgili bilgileri listeye dahil etmeyebileceklerdir.

E - Karşıt İncelemelerde Yeminli Mali Müşavirler Arasındaki İlişkiler
1) Yazılı Teyit Almak Suretiyle Karşıt İnceleme

Süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş mükellefler nezdinde KDV iadesi veya tam tasdik dolayısıyla yapılacak karşıt incelemelerin, bu mükelleflerin yeminli mali müşavirlerinden teyit yazısı alınması suretiyle yapılması da mümkündür. Ancak, süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenleyen mükelleflerin yeminli mali müşavirlerinin teyit vermek istememesi halinde bu mükellefler nezdindeki karşıt inceleme tasdik işlemini yapan yeminli mali müşavir tarafından yerine getirilecektir.

Süresi geçtikten sonra tam tasdik sözleşmesi düzenleyen mükellefler nezdindeki karşıt incelemeler de tasdik işlemini yapan yeminli mali müşavirler tarafından yapılacaktır.

2) Teyit Alınması Halinde Yeminli Mali Müşavirlerin Sorumluluğu
Teyit veren yeminli mali müşavirler verdikleri teyit yazısındaki bilgilerin doğruluğundan genel hükümler uyarınca sorumludurlar.

Teyit alan yeminli mali müşavirler aldıkları teyit yazılarındaki bilgileri titiz bir şekilde kontrol etmekle yükümlüdürler. Teyit yazılarındaki bilgilerin birbiriyle veya teyidi isteyen yeminli mali müşavirin elindeki bilgi ve belgelerle uyumlu olmadığı hallerde veya tereddüt uyandıran sair hallerde teyit yazıları işleme konulmadan önce gerekli araştırmalar yapılacaktır. Yapılan araştırmalar neticesinde teyit yazısı ile ilgili uyumsuzluklar ve tereddütler giderildiği taktirde teyit yazısı işleme konulabilecektir.

Gerçeğe aykırı düzenlenmiş ya da eksik bilgi içeren teyit yazılarını gerekli kontrolleri yapmadan işleme koyan yeminli mali müşavirler doğacak sonuçlardan sorumlu olacaklardır. Öte yandan, karşıt incelemelerin bizzat incelemeyi yapan yeminli mali müşavir tarafından yapıldığı hallerde tutanaktaki bilgilerden bu yeminli mali müşavirin sorumlu olacağı tabiidir.

Karşıt incelemenin teyit yazısı alınmak suretiyle yapıldığı hallerde teyit alan ve teyit veren yeminli mali müşavirlerin karşıt inceleme yapma konusundaki sorumlulukları aşağıdaki şekilde belirlenmiştir. Yeminli mali müşavirler teyit vermek amacıyla yaptıkları karşıt incelemelerde işlemlerini tasdik ettikleri mükellefe mal veya hizmet satan mükellefler nezdinde inceleme yapmakla yükümlü olacaklardır. Daha alt kademelerdeki incelemeler, teyit isteyen yeminli mali müşavir tarafından yapılacaktır. Bununla birlikte, yeminli mali müşavirlerin kendi aralarında anlaşmaları halinde söz konusu alt kademe incelemelerinin de teyidi veren yeminli mali müşavir tarafından yapılması mümkün bulunmaktadır. Bu takdirde yapılan karşıt inceleme ile ilgili sorumluluk incelemeyi yapan yeminli mali müşavire ait olacaktır.

Örnek : Yeminli mali müşavir (X) mükellef (A) ile ihracat istisnasından kaynaklanan KDV iadesi için tasdik sözleşmesi düzenlemiştir. (A) mal ve hizmet alımlarını (B), (C) ve (D)’den gerçekleştirmiştir. (D)’nin yeminli mali müşavir (Y) ile süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesi bulunmaktadır.

Bu örnekte yeminli mali müşavir (Y), yeminli mali müşavir (X)’e teyit verirken bu teyit amacıyla (D)’nin mal ve hizmet satın aldığı mükellefler nezdinde gerekli karşıt incelemeyi yapmakla yükümlüdür. Eğer, (D) mal ve hizmet alımını (E)’den gerçekleştirmiş ise (E) nezdindeki karşıt inceleme yeminli mali müşavir (Y) tarafından yapılacaktır. Ancak, (E)’ye mal ve hizmet satanlar nezdindeki karşıt incelemelerin yeminli mali müşavir (X) tarafından yapılması gerekmektedir. Bununla birlikte, yeminli mali müşavirler (X) ve (Y)’nin kendi aralarında anlaşmaları halinde söz konusu incelemenin yeminli mali müşavir (Y) tarafından yapılması da mümkündür. Bu takdirde teyit yazısında bu hususa açıklık getirilmesi gerekir.

Öte yandan, örnekte (E) ve (E)’ye mal ve hizmet satanların süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmeleri bulunuyor ise yukarıda açıklanan esaslara göre anılan mükelleflerin yeminli mali müşavirlerinden de teyit alınabilecektir.

Diğer taraftan, yeminli mali müşavirlerin tam tasdik kapsamında yapacakları karşıt incelemelerde daha önce belirtilen esaslara uymaları, teyit amacıyla yaptıkları karşıt incelemeler ile yetinmemeleri gerekmektedir. Yukarıdaki örnekte yeminli mali müşavir (Y)’nin, yeminli mali müşavir (X)’e teyit vermek için (D)’ye mal ve hizmet satanlar nezdinde karşıt inceleme yapması yeterli olacaktır. Ancak, (D)’nin işlemlerini tasdik ederken (D)’ye mal ve hizmet satanlar nezdinde karşıt inceleme yapması yeterli olmayabilecektir. Daha önce de belirtildiği üzere, hangi kademeye kadar karşıt inceleme yapılacağına yeminli mali müşavir sorumluluğunu üstlenmek suretiyle kendisi karar verecektir.

F-Karşıt İnceleme Tutanaklarında ve Teyit Yazılarında Yer Alması Zorunlu Bilgiler
Hem KDV iadesi tasdikleri hem de tam tasdik kapsamında düzenlenen karşıt inceleme tutanaklarında ve teyit yazılarında aşağıdaki asgari bilgilerin yer alması zorunludur:

- Karşıt inceleme yapan yeminli mali müşavirin adı-soyadı, bağlı olduğu oda ve vergi dairesi, mühür ve sicil numarası, vergi kimlik numarası, adresi, telefon ve faks numarası ve gerekli görülen diğer bilgiler.

- Karşıt inceleme yapan yeminli mali müşavirin sözleşmeli olduğu mükellefin adı-soyadı veya unvanı, adresi, vergi dairesi ve vergi kimlik numarası.

- Karşıt inceleme konusu belge veya belgeleri düzenleyen mükellefin adı-soyadı veya unvanı ile vergi dairesi, vergi kimlik numarası ve karşıt incelemenin yapıldığı tarihteki açık adresi.

- Karşıt inceleme konusu belge veya belgeleri düzenleyen mükellefin ilgili yıla ilişkin yasal defterlerinin onay bilgileri (defteri kebir hariç).

- Teyit verilen hallerde, teyit isteyen yeminli mali müşavir ile ilgili yukarıda ilk sırada belirtilen bilgilerin yanı sıra, teyit yazısını düzenleyen yeminli mali müşavirin adı-soyadı, bağlı bulunduğu oda ve vergi dairesi, vergi kimlik numarası, mühür ve sicil numarası, adresi, telefon ve faks numarası.

- Teyit veren yeminli mali müşavirin mükellefi ile yaptığı tasdik sözleşmesinin yıl, ay ve gün içeren tarihi.

- Karşıt inceleme konusu belgeye ilişkin olarak, belgeyi düzenleyen mükellefin defterindeki yevmiye kaydının tarih ve numarası (Yevmiye kaydının yapılmadığı hallerde bu husus tutanakta belirtilecektir).

- Karşıt incelemeye konu belge veya belgelerin düzenlendiği dönemle ilgili olarak bu belgeleri düzenleyen mükellefin KDV beyanları hakkında bilgi (teslim ve hizmet tutarı, istisna tutarı, KDV matrahı, hesaplanan Katma Değer Vergisi tutarı, ödenecek/sonraki döneme devreden Katma Değer Vergisi tutarı, tahakkuk fişinin tarih ve numarası).

- Nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefin “bir önceki dönemine” ilişkin olarak bir üst paragrafta belirtilen bilgiler.

- Nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellefin malları (imalatçılarda hammaddeyi) tedarik ettiği alt firmalara ilişkin bilgiler (malın veya hammaddenin satın alındığı kişinin adı-soyadı veya unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, malın KDV dahil toplam bedeli, düzenlenen belgenin tarih ve numarası.) (mal veya hammadde alımlarının çok sayıda kişiden yapıldığı hallerde en yüksek 10 alıma ilişkin bilgilerin verilmesi yeterli olacaktır).

- Mal veya hizmet bedelinin ödenme şekline ve ödemeye ilişkin bilgi.

- Nezdinde karşıt inceleme yapılan mükellef, faturada yer alan malın imalatçısı ise bağlı bulunduğu sanayi odası ve sicil numarası.

- Karşıt incelemeye konu faturanın düzenlendiği dönemde, faturayı düzenleyen mükellefin muhtasar beyannamesine göre çalıştırılan işçi sayısı ve muhtasar beyannamenin verildiği vergi dairesi hakkında bilgi.

-Karşıt inceleme tutanağının düzenlenme yeri ve tarihi.

Karşıt inceleme tutanakları ile ilgili olarak bu tebliğin Onuncu Bölümünü oluşturan Parasal Hadler ile ilgili esaslara uyulacaktır. Ancak, karşıt inceleme yapma zorunluluğu bulunmayan tutarlardaki mal ve hizmet alımları ile ilgili olarak karşıt inceleme yapılması gereken hallerde bu karşıt incelemeler ile ilgili tutanaklar gerektiğinde rapora eklenecek ve düzenlenen listede bu alımlara da yer verilecektir.

G - Bilgi Yazısı Almak Suretiyle Karşıt İnceleme
Teyit alınması suretiyle karşıt inceleme yapılması konusundaki düzenlemeler saklı kalmak üzere, yeminli mali müşavirler tasdik hizmeti verdikleri mükelleflerin doğrudan ya da silsile yoluyla ticari ilişkide bulunduğu kişiler ile ilgili olarak varsa bu kişilere tam tasdik hizmeti veren diğer yeminli mali müşavirlerden bilgi isteyebilirler. Bilgi tam tasdik hizmeti veren yeminli mali müşavirlerden istenebilecektir.

Bilgi istemlerinin tasdik konusu ile sınırlı olması ve yeminli mali müşavirin tasdik hizmeti verdiği mükellef ile hakkında bilgi istenen mükellef arasındaki ticari ilişki ile doğrudan bağlantılı olması gerekir.

Kendisinden bilgi istenen yeminli mali müşavirler tam tasdik hizmeti verdikleri mükelleflere ilişkin olarak yukarıda belirtilen nitelikte ve harici bir araştırmayı gerektirmeyen bilgileri verebilirler.

Bilgi verme işlemi, zorunlu olarak yerine getirilmesi öngörülmüş bir işlem değildir. Dolayısıyla, kendisinden bilgi istenilen yeminli mali müşavirler; istenilen bilgileri verebilecekleri gibi, diledikleri takdirde bilgi vermekten imtina da edebileceklerdir. Ancak , bilgi yazılarının kullanıldığı raporlar vergi dairelerine teslim edildikten sonra, bilgi yazılarının içeriğine yönelik düzeltme yapılamaz. Bu itibarla, yeminli mali müşavirlerin vermiş oldukları bilgi yazılarında yer alan hususları, dikkat ve özenle tetkik etmeleri sorumlulukları açısından önem arz etmektedir.

1) Bilgi İsteme Yazıları ile İlgili Usul ve Esaslar
Bilginin yazılı olarak istenmesi ve bilgi isteme yazılarında en az aşağıdaki hususların yer alması gerekir.

- Bilgi talebinde bulunan yeminli mali müşavirin adı-soyadı, bağlı olduğu oda ve vergi dairesi, vergi kimlik numarası, mühür ve sicil numarası, adresi, telefon ve benzeri diğer bilgiler,

- Bilgi talebinde bulunan yeminli mali müşavirin tasdik hizmeti verdiği mükellefin adı-soyadı veya unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi, vergi kimlik numarası, adresi, telefon ve benzeri diğer bilgiler,

- Tasdik sözleşmesinin konusu, tarihi ve sayısı,

- Hakkında bilgi talep edilen mükellefin adı-soyadı veya unvanı, vergi kimlik numarası, adresi ve benzeri diğer bilgiler.

Bilgi isteme yazılarında, hakkında bilgi istenen mükellefin tasdik hizmeti verilen mükellef ile ticari ilişkisi ve istenen bilgi açıklıkla belirtilecektir.

Bilgi isteme talepleri yazılı olarak cevaplandırılacak ve cevap yazıları ilgili yeminli mali müşavir tarafından imzalanıp mühürle tasdik edilecektir. Yeminli mali müşavirlerin cevap yazılarında en az aşağıdaki hususların yer alması gerekir.

- Cevap yazısını düzenleyen yeminli mali müşavirin adı-soyadı, bağlı olduğu oda ve vergi dairesi, vergi kimlik numarası, mühür ve sicil numarası, adresi, telefon ve benzeri diğer bilgiler,

- Cevap yazısını düzenleyen yeminli mali müşavirin tam tasdik hizmeti verdiği mükellefin adı-soyadı veya unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi, vergi kimlik numarası, adresi, telefon ve benzeri diğer bilgiler,

- Tam tasdik sözleşmesinin tarihi, sayısı, ilgili meslek odası ve vergi dairesine veriliş tarihi,

- Hakkında bilgi verilen mükellefin yevmiye defteri onay bilgileri,

- Bilgi istenen konu ile ilgili yevmiye kayıtlarının tarih ve numarası,

- Katma değer vergisi iadesi tasdik işlemleri için, mal veya hizmet alımına ilişkin bilgi istemlerinde hakkında bilgi verilen mükellefin bilgi istemine konu işlemin gerçekleştiği dönemdeki KDV beyanları hakkında bilgi (teslim ve hizmet tutarı, istisna tutarı, KDV matrahı, hesaplanan KDV tutarı, ödenecek/sonraki döneme devreden KDV tutarı, tahakkuk fişinin tarih ve numarası),

- Hakkında bilgi verilen mükellefin malları (imalatçılarda hammaddeyi) tedarik ettiği alt firmalara ilişkin bilgiler (malın veya hammaddenin satın alındığı kişinin adı-soyadı veya unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, malın KDV dahil toplam bedeli, düzenlenen belgenin tarih ve numarası), (mal veya hammadde alımlarının çok sayıda kişiden yapıldığı hallerde en yüksek 10 alıma ilişkin bilgilerin verilmesi yeterli olacaktır).

Yukarıda yer alan esaslara uygun olarak düzenlenen cevap yazılarını alan yeminli mali müşavirler, hakkında bilgi verilen mükellef nezdinde karşıt inceleme yapmakla yükümlü olmayacaklardır. Şu kadar ki, tasdiki yapan yeminli mali müşavirin hakkında bilgi verilen mükellefin alt mükellefleri ile ilgili karşıt inceleme yükümlülüğünün devam edeceği tabiidir. Öte yandan, katma değer vergisi iadesi tasdik işlemlerinde, süresinde tam tasdik sözleşmesi yapmamış mükellefler ile ilgili olarak, bu mükelleflerin yeminli mali müşavirlerinden bilgi istenilmesi söz konusu olmayacaktır. Ancak, buna rağmen alınmış bir bilgi yazısı var ise, alınan bu bilgi cevap yazılarına ilgili yeminli mali müşavirce ve vergi dairesince itibar edilmeyecektir.

Yeminli mali müşavirler tarafından düzenlenen bilgi talep yazıları ile bilgi cevap yazılarına sayı verilmesi ve bu yazıların “Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavirlerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”[5] hükümlerine göre saklanması gerekir.

2) Bilgi Yazısı Almak Suretiyle Karşıt İncelemede Sorumluluk
Bilgi veren yeminli mali müşavirler verdikleri bilgilerin doğruluğundan genel hükümler uyarınca sorumludurlar.

Bilgi isteyen yeminli mali müşavirler aldıkları bilgileri titiz bir şekilde kontrol etmekle yükümlüdürler. Bilgilerin birbiriyle veya bilgi isteyen yeminli mali müşavirin elindeki diğer bilgi, belge ve kanıtlarla uyumlu olmadığı hallerde veya tereddüt uyandıran sair durumlarda alınan bilgi kullanılmadan önce gerekli araştırmaların yapılması, yapılan araştırmalar sonucunda uyumsuzluklar ve tereddütler giderildiği takdirde alınan bilgiye itibar edilmesi gerekir.

Diğer yeminli mali müşavirlerden aldıkları bilgileri gerekli kontrolleri yapmadan işleme koyan yeminli mali müşavirler doğacak sonuçlardan sorumlu olacaklardır.

Yeminli mali müşavirlerden yukarıda belirtilen şekilde elde edilen bilgilerin gizliliğine dikkat edilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde ilgili mevzuat uyarınca gerekli işlemin yapılacağı tabiidir.

H- KDV İadesi Tasdik İşlemlerinde Karşıt İnceleme Yapılmasının Zorunlu Olmadığı Haller
Bu tebliğin Onuncu Bölüm Parasal Hadler Tablosunda belirtilen tutarı aşmayan belgeler için karşıt inceleme yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır. KDV iadesi tasdik işlemlerinde indirilecek KDV’nin %80 veya daha fazlasına tekabül eden mal ve hizmet alımları ile ilgili karşıt incelemelerin yapılması ise zorunlu bulunmaktadır.

Ancak, indirilecek KDV’nin üçte biri veya daha fazlasının karşıt inceleme zorunluluğu kapsamı dışında bırakılan mal veya hizmet alımlarından kaynakladığı hallerde, karşıt inceleme zorunluluğu kapsamı dışında bırakılan mal ve hizmet alımları ile ilgili indirilecek KDV’nin yarısına tekabül eden mal ve hizmet alımları ile ilgili karşıt inceleme yapılması yeterli olacaktır. Bu durumda karşıt inceleme kapsamındaki mal ve hizmet alımlarına ilişkin karşıt incelemelerle %80 oranının sağlanması ile yetinilmesi mümkün bulunmaktadır. Şu kadar ki, karşıt inceleme kapsamında bulunan mal ve hizmet alımları tutarı ile %80 oranına ulaşılamadığı hallerde bu oranın sağlanıp sağlanmadığı dikkate alınmayacaktır.

Örnek: Uluslararası nakliyecilik yapan (A)’nın Ocak 2007 dönemine ilişkin indirilecek KDV miktarı 100.000,00 YTL’ dir. İndirilecek KDV’nin 40.000,00 YTL’ si belge tutarı 13.000,00 YTL ve daha yüksek, 60.000,00YTL’ si ise 13.000,00 YTL ve daha düşük olan mal veya hizmet alımlarına ilişkindir. (2007 yılı için karşıt inceleme zorunluluğu kapsamı dışında bırakılan belgelerde tutar 13.000,00 YTL’ dir.)

Örnekte karşıt inceleme zorunluluğu kapsamı dışında bırakılan mal veya hizmet alımlarından kaynaklanan indirilecek KDV (60.000,00 YTL) toplam indirilecek KDV’nin (100.000,00 YTL) üçte birinden daha fazladır. Bu durumda yeminli mali müşavir tutarı 13.000,00 YTL ve daha yüksek olan belgelerin tümü için karşıt inceleme yapmakla yükümlü olacaktır. Ayrıca, belge tutarı 13.000,00 YTL ve daha düşük olan mal veya hizmet alımlarından kaynaklanan indirilecek KDV’nin yarısının (30.000,00 YTL) karşıt inceleme yoluyla doğruluğunun araştırılması gerekir. Bu durumda %80 oranına ulaşılıp ulaşılmadığı dikkate alınmayacaktır.

Genel ve katma bütçeli idarelerden, belediyelerden ve il özel idarelerinden veya en az % 51 ya da daha fazla hissesi bu kurumlara ait olan kuruluşlardan yapılan mal ve hizmet alımları için karşıt inceleme yapılması zorunlu değildir. Ayrıca, özelleştirilen kamu kuruluşlarından yapılan elektrik, telefon ve doğal gaz alımlarına ilişkin belgeler ile ilgili karşıt inceleme yapılması da zorunlu değildir. Yapılan karşıt incelemeler ile ilgili %80 oranının hesaplanmasında karşıt inceleme zorunluluğu kapsamı dışında bırakılan kurum ve kuruluşlardan yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin KDV de dikkate alınacaktır.

Öte yandan, katma değer vergisi iadesi talebinde bulunan mükelleflerin beyannamelerinde yer alan iade edilecek katma değer vergisinin iadenin talep edildiği dönemden önceki dönemlerden de kaynaklanması halinde karşıt incelemelerin bu tutarları da kapsayacak şekilde yapılması zorunludur. Düzenli olarak her dönem yeminli mali müşavir tasdik raporu ile ya da inceleme sonucu katma değer vergisi iadesi alan mükelleflerde önceki dönemler incelenmiş olacağından tekrar inceleme yapılmasına ihtiyaç olmadığı açıktır.

KDV hariç tutarı; bu tebliğin Onuncu Bölüm Parasal Hadler Tablosunda yer alan karşıt inceleme zorunluluğu kapsamı dışında bırakılan belgeler için belirlenen tutarı aşmayan durumlarda, karşıt inceleme yapılması zorunlu değildir. Ancak, bir aylık dönemde bir mükelleften alınan mal ve hizmet alımlarının toplamının karşıt inceleme yapılması zorunluluğu dışında bırakılan tutarın 3 katını aşması halinde anılan mükellef nezdinde karşıt inceleme yapılması gerekir.

Bununla birlikte, KDV iadesi tasdik işlemlerinde indirilecek KDV’nin %80 veya daha fazlasına tekabül eden mal ve hizmet alımları ile ilgili karşıt incelemelerin yapılması zorunludur.

II- Vergi Dairelerinden İstenecek Bilgiler
Yeminli mali müşavirler tasdik hizmeti verdikleri mükellefler ve bu mükelleflerin ticari ilişkide bulunduğu üçüncü kişiler ile ilgili olarak vergi dairelerinden bilgi isteyebilirler.

Bilgi isteme yazılarında aşağıdaki hususların yer alması ve aşağıda belirtilen esaslara uyulması gerekir.

- Yeminli mali müşavirin adı-soyadı, bağlı olduğu oda ve vergi dairesi, vergi kimlik numarası, mühür ve sicil numarası, adresi, telefon ve faks numarası

- Yeminli mali müşavirin tasdik hizmeti verdiği mükellefin adı-soyadı veya unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi, vergi kimlik numarası, adresi, telefon ve faks numarası.

- Tasdik sözleşmesinin türü, tarihi ve sayısı.

- Hakkında bilgi talep edilen mükellefin adı-soyadı veya unvanı, vergi kimlik numarası ve adresi.

Bilgi isteme yazılarında, hakkında bilgi istenen mükellefin tasdik hizmeti verilen mükellef ile bağlantısı ve bilgi istenen konu açıklıkla belirtilecektir.

Vergi dairelerinden bu şekilde elde edilen bilgilerin gizliliğine dikkat edilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde ilgili mevzuat uyarınca gerekli işlemin yapılacağı tabiidir.

Yeminli mali müşavirlerin yukarıdaki esaslara uygun yazılı bilgi talepleri 15 iş günü içerisinde yerine getirilecektir.

Vergi daireleri; yeminli mali müşavirlerin tasdik hizmeti verdiği mükelleflerin veya verilen tasdik hizmetleri ile ilgili olarak mükelleflerin ticari ilişkide bulunduğu üçüncü kişilerle ilgili olarak yazı ile yapacakları bilgi isteme taleplerini yerine getireceklerdir.

Bu düzenleme çerçevesinde yeminli mali müşavirlerin, vergi dairelerinde bulunmayan veya karşıt inceleme yoluyla elde edilebilecek türden bilgileri vergi dairelerinden talep etmeleri söz konusu olmayacaktır.

Yeminli mali müşavirler vergi dairelerinden sadece, vergi dairelerinde mevcut ve elde edilmek için harici bir araştırmayı gerektirmeyen bilgileri talep edebileceklerdir. Harici araştırmayı ve özellikle karşıt incelemeyi gerektiren bilgilerin vergi dairelerince yeminli mali müşavirlere sağlanması talep edilemeyecektir. Bu tür bilgiler karşıt inceleme yoluyla tasdik hizmetini sunan yeminli mali müşavirlerce elde edilecektir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

KURUMLAR VERGİSİ VE GELİR VERGİSİ İSTİSNA VE MUAFİYETLERİ İLE İLGİLİ DİĞER TASDİK İŞLEMLERİ

I- Kurumlar Vergisi İstisna ve Muafiyetleri ile İlgili Tasdik İşlemleri

A- Ar-Ge İndirimi

Tasdik Yönetmeliği hükümleri uyarınca “Ar-Ge İndirimi” ile ilgili işlemler yeminli mali müşavirlerin tasdik edeceği konular kapsamına alınmıştır.

Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin Ar-Ge indiriminden yararlanabilmeleri bakımından aranan şartları taşıyıp taşımadıklarının ve dolayısıyla söz konusu indirimden yararlanıp yararlanamayacaklarının belirlenmesi bakımından, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci maddesinin Bakanlığımıza vermiş olduğu yetkiye dayanılarak, bu konuda yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz zorunluluğu getirilmiş olup, buna ilişkin usul ve esaslar 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği[6] ile belirlenmiştir.

Ar-Ge İndirimi Tasdik Raporu 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile belirlenen usul ve esaslara uygun olarak hazırlanır ve bu tebliğde istenilen belgeler ve yeminli mali müşavirin gerekli gördüğü diğer belgeler ve inceleme kanıtları raporun eklerini oluşturur.

Tasdik raporlarının “Sonuç” bölümünde 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde belirtilen konuların incelenip incelenmediği, Ar-Ge indirimine ilişkin hususların ilgili mevzuata uygun olup olmadığı, Ar-Ge indirimine konu olan işlemlerin toplam tutarı ile bu işlemler nedeniyle uygulanacak Ar-Ge indirimi tutarı mutlaka belirtilecektir.

Yeminli mali müşavirlerle tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş olan mükelleflerin bu istisnaya ilişkin ayrıca bir rapor ibraz etmelerine gerek bulunmayıp, bu mükellefler hakkında düzenlenecek tam tasdik raporlarının ayrı bir bölümünde söz konusu istisnaya ilişkin hususlara detaylı bir şekilde yer verilmesi yeterli olacaktır. Tam tasdik sözleşmesi bulunmayan mükellefler hakkında düzenlenecek “Ar-Ge İndirimi Tasdik Raporunda” yer verilecek hususların; tam tasdik raporu dispozisyonuna ilişkin hususlar içerinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yeminli mali müşavirlerle düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesi bulunmayan mükelleflerin münhasıran Ar-Ge indirimine ilişkin olarak düzenleyecekleri Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“02. Ar-Ge İndirimi Tasdik Raporu”

şeklinde kodlanacaktır.

B-Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması ile İlgili Tasdik İşlemleri
Vakıfların vergi muafiyetinden yararlanabilmeleri bakımından aranan şartları taşıyıp taşımadıklarının ve dolayısıyla söz konusu muafiyetten yararlanıp yararlanamayacaklarının belirlenmesi bakımından, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci maddesinin Bakanlığımıza vermiş olduğu yetkiye dayanılarak, bu konuda yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz zorunluluğu getirilmiş olup, buna ilişkin usul ve esaslar 1 Seri No.lu Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Genel Tebliğ[7] ile belirlenmiştir.

4962 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Kanunun[8] 20 nci maddesi uyarınca vakıfların vergi muafiyetinden yararlanması ve muafiyetlerinin kaybedilmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen 1 Seri No.lu Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Genel Tebliğ uyarınca Bakanlar Kurulu Kararı ile vergi muafiyeti tanınan vakıflarca gönderilecek mali tablolar ve raporlar, belgelerin (faaliyet raporu hariç) yeminli mali müşavirlerce tasdikine ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirlenmiştir.

Vakıfların vergi muafiyetinden yararlanmaları, diğer şartların yerine getirilmiş olmasına ve yeminli mali müşavirlerin bu konuda düzenledikleri tasdik raporlarında olumlu görüş bildirmelerine bağlıdır.

1 Seri No.lu “Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Genel Tebliğ”in 2 nci bölümünde Bakanlar Kurulunca 4962 sayılı Kanunun 20 nci maddesine göre tanınacak vergi muafiyetinden yararlanmak isteyen vakıfların, taleplerini içeren bir yazı ile Maliye Bakanlığına başvuruda bulunacakları belirtilmiştir.

Bu vakıflar başvuru yazısının ekinde, vakıf resmi senedinin 5 örneğini, gelir getirici malvarlığı ve yıllık gelire ilişkin bilgi ve belgeleri, kuruldukları tarihten başvuru tarihine kadarki süre içinde resmi senette yazılı olup amaçlar arasında yer alan sağlık, sosyal yardım, eğitim, bilimsel araştırma ve geliştirme, kültür ve çevre koruma ile ağaçlandırma konuları ile ilgili olarak gösterilen faaliyetleri içeren faaliyet raporunu Bakanlığa gönderirler.

Bakanlıkça, 1 Seri No.lu Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Genel Tebliğ ile belirlenen şartların talepte bulunan vakıfça yerine getirilip getirilmediğinin tespiti bakımından ibraz edilen belgeler üzerinde ön inceleme yapıldıktan ve uygunluğu sağlandıktan sonra vakfa vergi muafiyeti tanınıp tanınmayacağı konusunda Vakıflar Genel Müdürlüğü ve diğer ilgili kuruluşların görüşleri alınır. Kuruluşlar tarafından olumlu görüş verilirse veya vergi muafiyeti verilmesinde sakınca bulunmadığı bildirilirse, vakfın faaliyetleri ve hesapları bir merkezi denetim elemanına incelettirilir. İnceleme sonucu düzenlenen inceleme raporunun da olumlu olması halinde bu rapor, vakıf resmi senedinin ve başvuru dilekçesinin birer örneği, Bakanlığın bu konudaki görüşünü içeren bir yazı ile Bakanlar Kurulundan vergi muafiyeti kararı alınmak üzere Başbakanlığa gönderilir.

1 Seri No.lu Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Genel Tebliğin gönderilecek mali tablolar ve raporlara ilişkin (3.2.) bölümüne göre Bakanlar Kurulu Kararı ile vergi muafiyeti tanınan vakıflarca, dönem sonunda düzenlenecek bilanço ve gelir gider tablosu ile bir yıllık faaliyetlerinin sonuçlarını gösteren kesin bütçelerin birer örneği, yıllık faaliyet raporu ve yeminli mali müşavirce düzenlenmiş tasdik raporu ile birlikte yılın ilk üç ayı içinde Bakanlığa gönderilir. Ancak, yıllık faaliyet raporu dışındaki belgelerin 3568 sayılı Kanun ve ilgili Genel Tebliğ esaslarına uygun olarak yeminli mali müşavire onaylattırılmış olması gerekir. Yeminli mali müşavire onaylattırılmadan gönderilen belgeler hiç gönderilmemiş sayılır.

Bu çerçevede, YMM’ler sadece Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıfların muafiyet şartlarını sürekli olarak taşıyıp taşımadığı hususunda rapor düzenleyeceklerdir. Bu safhadan önce herhangi bir rapor düzenlenmesi söz konusu değildir.

Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporlarında Bulunması Gereken Asgari Bilgiler:
Vakıflara tanınmış olan vergi muafiyetinin devamına ilişkin olarak yeminli mali müşavirlerce yürütülecek incelemeler, ilgili mevzuatta öngörülen hükümler çerçevesinde yapılacaktır. Bu nedenle belirtilen usul ve esaslarda ve diğer mevzuatta yer alan şartların yerine getirilip getirilmediği, faaliyetleri esnasında bu şartlara uyulup uyulmadığı hususları defter kayıtları ve belgeler üzerinden araştırılıp tespit edilecektir.

Yeminli mali müşavir tasdik raporlarının sonuç bölümünde, bu tebliğde belirtilen konuların incelenip incelenmediği, fiili durum ve muhasebe kayıtlarının uygun olup olmadığı, vakfın vergi muafiyetinde aranan şartlara sahip olup olmadığı mutlaka belirtilecektir.

“Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“03. Vakıf Muafiyeti Tasdik Raporu ”

şeklinde kodlanacaktır.

Vakıf Muafiyeti Tasdik Raporu, aşağıda yer verilen rapor kapağı örnekleri ile rapor dispozisyonlarına uygun olarak hazırlanır. Rapor içeriği itibariyle rapor dispozisyonunda yer alan hususlara da ayrıca yer verilir. Bu tebliğ’de istenilen belgeler ve yeminli mali müşavirin gerekli gördüğü diğer belgeler ve inceleme kanıtları raporun eklerini oluşturur.

Rapor Sayısı : YMM …. / …. / ….
…………………………………..

Rapor Ekleri :
…. / …. / ….

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK
VERGİ MUAFİYETİ
TASDİK RAPORU

Adı Soyadı
:

İncelemeyi yapan
Bağlı Olduğu Oda
:

Yeminli Mali Müşavirin
Büro Adresi
:

Telefon Numarası
:

Günü
:

Dayanak Sözleşmesinin
Sayısı
:

Adı
:

İşi
:

Adresi
:

Mükellefin veya vergiden muaf vakıf, kurum veya kuruluşun

Vergi Dairesi
:

Hesap No.su
:

Telefon Numarası
:

İncelemenin Dönemi

SONUÇ

RAPOR DİSPOZİSYONU

I - GENEL BİLGİ:

(Bu bölüm en az aşağıdaki bilgileri içerecektir.)

Vakfın;

- Adı, merkezi, vakfı kuranlar ve adresleri.

- Amacı, kuruluşu ve tesciline ilişkin bilgiler.

- Mal varlığına ilişkin bilgiler.

- Organları ve kanuni temsilcileri.

- Gelirleri ve amaca tahsis şekli.

- Muhasebe birimlerinden sorumlu olanların adları, Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir ünvanını alıp almadıkları.

- İnceleme dönemine ilişkin bilanço ve kar-zarar cetvelleri.

- Gerekli görülen diğer bilgiler.

II - USUL İNCELEMELERİ:

(Bu bölüm, en az aşağıdaki konuları içerecektir.)

- Yasal defterlerin tasdikine ilişkin bilgiler.

- Defter kayıtlarına dayanak teşkil eden belgelerin usulüne uygun olup olmadığı, gerçeği yansıtıp yansıtmadığı.

- Defter kayıtlarının kayıt nizamına, muhasebe ilkelerine uygun olup olmadığı.

- Beyannamelerin zamanında verilip verilmediği.

III - HESAP İNCELEMELERİ:

(Bu bölümde, en az aşağıdaki konuların belirtilmesi zorunludur.)

- Mal varlığının ve gelirlerinin ilgili mevzuatta belirtilen miktarlarda olup olmadığı, bunların amacına uygun olarak tahsis edilip edilmediği.

- Faaliyet konusunun ilgili mevzuatta sayılan konulardan olup olmadığı fiilen amacına uygun olarak faaliyet gösterip göstermediği.

- Vergi muafiyeti talebinden önce kurulduğu tarihi takip eden yıl başından itibaren iki tam yıl (münhasıran eğitim ve sağlık konularında faaliyette bulunanlarda 1 tam yıl) faaliyette bulunup bulunmadığı.

- Eğitim tesislerini belirli kapasitesinin yetenekli, ancak maddi imkanlardan yoksun öğrencilere, sağlık tesislerinde ise hizmetlerin ve yatak kapasitesinin belirlenen bölümün maddi imkanı olmayan hastalara tahsis edilip edilmediği.

- İncelemenin sağlıklı ve amacına uygun sonuçlandırılabilmesi için ilgili mevzuat uyarınca gerekli olabilecek diğer konular.

IV - SONUÇ:

Yeminli mali müşavir, vakıfın hesaplarının incelenmesinde fiili durumun, muhasebe kayıt ve belgelerinin ve buna ilişkin beyannamelerin ilgili mevzuata uygunluğunu araştırdığını belirterek, vergi muafiyeti tanınıp tanınmaması veya muafiyet şartlarının ihlal edilip edilmediği konusundaki görüşünü kesin olarak ifade edecektir.

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR

Adı ve Soyadı

İmza Mühür

BEŞİNCİ BÖLÜMKDV İADESİ İŞLEMLERİ

I-KDV İadesi İşlemleri İle İlgili Tasdik Konuları
3568 Sayılı Kanunun 12 nci maddesinin Bakanlığımıza vermiş olduğu yetkiye dayanılarak yayımlanan “Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları ve Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümleri uyarınca Katma Değer Vergisi İadesi ile ilgili olarak tasdik kapsamına alınan konular ve buna ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirtilmiştir.

A. Fazla veya Yersiz Ödenen KDV’nin İndirim Hakkına Sahip Olanlara İadesine İlişkin İşlemler (KDVK 8/2)

B. Tevkifat Kapsamına Alınan İşlemlerde KDV İadesine İlişkin İşlemler (KDVK 9/2)

C. Mal ve Hizmet İhracatından Doğan İadeye İlişkin İşlemler (KDVK 11/1- a,c)

D. Bavul Ticareti ve Türkiye’de İkamet Etmeyen Yolculara Yapılan Satışlarla İlgili KDV İadelerinin Tasdikine İlişkin İşlemler (KDVK 11/1-b)

E. Faaliyetleri Kısmen veya Tamamen Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıma Araçlarının, Yüzer Tesis ve Araçların Kiralanması veya Çeşitli Şekillerde İşletilmesi Olan Mükelleflere Bu Amaçlarla Yapılan Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıma Araçlarının,Yüzer Tesis ve Araçların Teslimleri ile Bu Araçların İmal ve İnşası ile İlgili Olarak Yapılan Teslim ve Hizmetler ile Bunların Tadili Bakımı ve Onarımı Şeklinde Ortaya Çıkan Teslim ve Hizmetler ve Deniz ve Hava Taşıma Araçları İçin Liman ve Hava Meydanlarında Yapılan Hizmetlere İlişkin İşlemler (KDVK 13/a,b)

F. Altın, Gümüş, Platin Arama, İşletme, Zenginleştirme ve Rafinaj Faaliyetlerine İlişkin İstisna ile İlgili İade İşlemleri (KDVK 13/c)

G. Teşvik Belgeli Makine Teçhizat Teslimine İlişkin KDV İadesi İşlemleri (KDVK 13/d)

H. Liman ve Hava Meydanları İnşası, Yenilenmesi ve Genişletilmesine İlişkin KDV İadesi İşlemleri (KDVK 13/ e)

İ. Ulusal Güvenlik Amaçlı Teslim ve Hizmetlere İlişkin KDV İadesi İşlemleri (KDVK 13/f)

J. Uluslararası Taşımacılık Hizmetleriyle İlgili KDV İadesi İşlemleri (KDVK 14/1)

K. İhraç Malı Taşıyan Araçlara Yapılacak Motorin Teslimlerinde KDV İadesi İşlemleri (KDVK 14/3)

L. Diplomatik İstisnalar ile İlgili İade İşlemleri (KDVK 15/1-b)

M. İndirimli Orana Tabi Teslim ve Hizmetlerle İlgili KDV İadesi İşlemleri (KDVK 29/2)

N. Dahilde İşleme veya Geçici Kabul İzin Belgesi Kapsamındaki Teslimlerde Tecil Terkin Uygulamasına İlişkin İşlemler (KDVK Geçici 17 )

A- Fazla veya Yersiz Ödenen KDV’nin İndirim Hakkına Sahip Olanlara İadesine İlişkin İşlemler
Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle bu konuya ilişkin KDV Kanunu[9] Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin 2 nolu fıkrası uyarınca, fazla veya yersiz ödenen KDV’nin indirim hakkına sahip olanlara iadesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, bu genel tebliğde yer verilen hususlara ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Sözkonusu istisna ile ilgili Rapor, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başllığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözkonusu rapor dispozisyonunun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“04. Fazla veya Yersiz Ödenen KDV’nin İndirim Hakkına Sahip Olanlara İadesi ”

şeklinde kodlanacaktır.

B- Tevkifat Kapsamına Alınan İşlemlerde KDV İadesine İlişkin İşlemler
Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle bu konuya ilişkin KDV Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca doğan tevkifat kapsamına alınan işlemlerde katma değer vergisinin iade edilmesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, bu genel tebliğde yer verilen hususlara ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Sözkonusu istisna ile ilgili Rapor, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başllığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözkonusu rapor dispozisyonunun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“05. Tevkifat Kapsamına Alınan İşlemlerde KDV İadesi”

şeklinde kodlanacaktır.

C- Mal ve Hizmet İhracatından Doğan İadeye İlişkin İşlemler

1)Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporuna Göre Yapılabilecek Katma Değer Vergisi İadelerine İlişkin Esaslar:

Katma Değer Vergisi Kanununun 11 inci maddesi uyarınca yapılan ihraç işlemleri nedeniyle yüklenip indirim konusu yapılmayan katma değer vergisi, aynı Kanunun 32 nci maddesi gereğince mükelleflere iade edilmektedir.

İade ile ilgili usul ve esaslar; bu genel tebliğde ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğlerinde yer verilen düzenlemeler ile birlikte mütalaa edilerek belirlenecektir.

Yeminli mali müşavirlerce yapılacak katma değer vergisi iade incelemelerinde, iade konusu tutarların doğrululuğunun saptanabilmesi açısından, incelenen firmanın iadeye konu olan mal alışlarının ve satışlarının gerçek olup olmadığı, imalatçılarda ise katma değer vergisi iadesine konu olan malların imalatçı tarafından üretilebilecek bir kapasiteye sahip bulunup bulunmadığı, her türlü inceleme teknikleriyle tespit edilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“06. Mal ve Hizmet İhracatından Doğan KDV İadesi ”

şeklinde kodlanacaktır.

2 ) Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporlarında Bulunması Gerekli Bilgiler:
İhracat istisnasından veya ihraç kaydıyla teslimlerden doğan katma değer vergisi iade taleplerinin karşılanmasında, ihracatın gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespitinde, gümrük çıkış beyannameleri ve raporun düzenleme tarihinden önce dövizin yurda getirilmiş olması halinde, döviz alım belgelerinde yer alan bilgilerin de doğrululuğu araştırılacak ve belgelere ilişkin bilgilere raporda yer verilecektir.

Yeminli mali müşavirlerin katma değer vergisi iade ve mahsup incelemesi sonucunda düzenleyecekleri tasdik raporlarında, mal hareketlerinin veya mal imalatının gerçek olduğu ve ihracatın gerçekleştirilmiş olduğu hususları tespit ve ispat edilmiş olmalıdır.

İmalatçı ihracatçılara ve ihraç kaydıyla mal tesliminde bulunan imalatçılara ait raporlarda; ihraç edildiği belirtilen malların üretimine yeterli kapasitenin bulunup bulunmadığı, kullanılan ham madde ve enerji miktarları ile üretim araçlarının fiilen var olup olmadığı ve defterlerde yer alıp almadığı belirtilecektir.

İmalatçı olmayan ihracatçılarda ise, ihraç konusu malların sürekli olarak aynı firmalardan alınıp alınmadığına ve bu firmaların isimlerine, adreslerine ve vergi dairesi sicil numaralarına raporda yer verilecektir. İhracatçıya mal satan firmaların gerçekten var olup olmadıklarının ve malları gerçekten satıp satmadıklarının tespitinin yanı sıra; bu firmaların mükellefiyet kayıtlarının bulunup bulunmadığı da ilgili vergi dairesinden tespit edilecektir.

Bu hususta yeminli mali müşavirler tarafından yapılacak tasdik işlemleri sırasında;

- Mal hareketlerinin izlenmesinde alış ve satış faturaları yanında sevk irsaliyelerinden, nakliyat giderleri ile ilgili faturalardan ve benzeri belgelerden yararlanılacaktır.

- Mal bedelinin ödenmesi ile ilgili nakit akımı izlenecektir. Mal bedeli ödenmemiş ise borç-alacak ilişkisi irdelenecek; buna ilişkin senet vb. belgelerin varlığı tespit edilecektir.

- İmalatçılarda, malın miktarı yönünden, kapasite raporu ve harcanan enerji miktarı gibi veriler kullanılarak, üretim kapasitesi ile üretim, analitik inceleme yöntemleriyle karşılaştırılacaktır.

Yeminli mali müşavir tasdik raporlarının sonuç bölümünde; bu tebliğde belirtilen konuların incelenip incelenmediği, fiili durum ile muhasebe kayıtlarının uygun olup olmadığı yapılan işlemlerin, kayıtların ve beyannamelerin mevzuata uygun olup olmadığı, iadesi istenen katma değer vergisinin iade edilip edilmeyeceği veya ne kadarlık kısmın iade edilmesi gerektiği mutlaka belirtilecektir.

Katma değer vergisi iadesi tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlıklığın yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanır. Rapor içeriği itibariyle rapor dispozisyonunda yer alması gereken aşağıdaki hususlara hesap incelemeleri içersinde değerlendirilmek suretiyle yer verilir. Bu tebliğde istenilen belgeler ve yeminli mali müşavirin gerekli gördüğü diğer belgeler ve inceleme kanıtları raporun eklerini oluşturur.

III- HESAP İNCELEMELERİ:

(Bu bölümde en az aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.)

-İadeye konu mal alış ve satış faturalarının gerçek durumu yansıtıp yansıtmadığı; bunların ilgili sevk irsaliyeleri, nakliyat giderleri ile ilgili faturaları ve benzeri belgelerle karşılaştırılarak mal hareketlerinin izlenmesi, bu belgelerde yer alan bilgilerin karşılaştırılarak tutarların doğruluğunun ve gerçekliğinin belirtilmesi.

-İadeye konu mal alış ve satış bedellerinin nakit akımı izlemek suretiyle doğrulanması, nakit ödemelerinin ve borç-alacak ilişkilerinin usulüne uygun belgelerle irdelenerek doğruluğunun ve gerçekliğinin tespit edilmesi.

-İmalatçılarda, üretimin analitik inceleme yöntemleri kullanılmak suretiyle, imalatta yapılan her türlü sarfiyattan yararlanılarak üretim kapasitesi ile karşılaştırılması bu yönden mamul mal miktarının test edilmesi.

-İhracat fatura bilgilerinin, gümrük çıkış beyannameleri ve döviz alım belgelerinde yer alan bilgilerle mukayese edilmesi ve miktar ve fiyat yönünden uygunluk sağlanması

-Belgelerin hukuki geçerliliği ve ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğu sağlanan ihracat sonucunda iade veya mahsup edilmesi gereken verginin miktarının hesaplanması ile ilgili tüm veriler ve hesaplamaların yapılması, ilgili dönem katma değer vergisi beyannamelerinde yer alan bilgilere uygunluğunun ortaya konması.

-İncelemenin sağlıklı ve amacına uygun sonuçlandırılabilmesi için gerekli olabilecek diğer konuların da irdelenmesi.

D- Türkiye’de İkamet Etmeyen Yolculara Yapılan Satışlarla İlgili KDV İadelerinin Tasdikine İlişkin İşlemler
Katma Değer Vergisi Kanununun 11/1-b maddesinde yer alan işlemler neticesinde doğan katma değer vergisi iade işlemlerinin, yeminli mali müşavirlerin düzenleyecekleri tasdik raporuna dayanılarak yapılması uygun görülmüştür.

Diğer taraftan, Katma Değer Vergisi Kanununun 11/1-b maddesi uyarınca Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara iade edilen katma değer vergisinin iadesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, ihracat istisnası veya ihraç kaydıyla teslimlerle ilgili iade işlemleri için bu tebliğ ile belirlenen usul ve esaslar, çerçevesinde, ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde yer verilen düzenlemelere de uygun olarak yapılacaktır.

Bu kapsamda yapılacak iadelerle ilgili olarak düzenlenecek tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözkonusu rapor dispozisyonunun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

“Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“07. Türkiye’de İkamet Etmeyen Yolculara Yapılan Satışlarla İlgili KDV İadesi”

şeklinde kodlanacaktır.

E- Faaliyetleri Kısmen veya Tamamamen Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıma Araçlarının, Yüzer Tesisi ve Araçların Kiralanması veya Çeşitli Şekillerde İşletilmesi Olan Mükelleflere Bu Amaçlarla Yapılan Deniz Hava ve Demiryolu Taşıma Araçlarının,Yüzer Tesis ve Araçların Teslimleri ile Bu Araçların İmal ve İnşası ile İlgili Olarak Yapılan Teslim ve Hizmetler ile Bunların Tadili Bakımı ve Onarımı Şeklinde Ortaya Çıkan Teslim ve Hizmetler ve Deniz ve Hava Taşıma Araçları İçin Liman ve Hava Meydanlarında Yapılan Hizmetlere İlişkin İşlemler

1) Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporuna Göre Yapılabilecek Katma Değer Vergisi İade ve/veya Mahsuplarına İlişkin Esaslar:
Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle birlikte bu konuya ilişkin yayımlanmış olan KDV Kanunu Genel Tebliğleri hükümleri birlikte mütalaa olunacaktır.

Yeminli mali müşavirlerce yapılacak katma değer vergisi iade ve/veya mahsup incelemelerinde araçların işletmede kullanılıp kullanılmayacağının, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca verilen teşvik belgesi, Turizm Bakanlığından alınmış izin yazısı veya ilgili vergi dairesinden alınacak yazı gibi belgelerle belgelenmesi gerekmektedir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“08. Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıma Yüzer Tesis ve Araçların Teslimi ile Tadili Bakımı ve Onarımı Şeklinde Ortaya Çıkan Teslim ve Hizmetler ile Bunlara Liman ve Hava Meydanlarında Yapılan Hizmetlere İlişkin KDV İstisnası”

şeklinde kodlanacaktır.

2) Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporunda Bulunması Gerekli Bilgiler:
Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 13 üncü maddesinde mükelleflerin işletmelerinde kullanacakları deniz, hava ve demiryolu araçları ile yüzer tesis ve araçların;

a- Teslimi ile bu araçlara verilen tadil, onarım ve bakım hizmetleri,

b- Araçlara ilişkin olarak liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetler,

vergiden istisna edilmiştir.

Bu istisnanın uygulanmasından doğan iadeler dolayısıyla düzenlenecek tasdik raporlarında öncelikli yukarıda sözü edilen belgelerden hangisi istisnanın dayanağı olarak kullanılmışsa onun tarih ve numarası yer alacaktır.

Diğer taraftan, teslim edilen aracın iktisabı veya araca tadil, bakım, onarım hizmeti veriliyorsa, bu hizmetlerin yerine getirilebilmesi için yapılan alış ve giderlere ait belgelerin fotokopileri ile satış faturası veya hizmet faturasının fotokopileri de rapora eklenecek, bu harcamaların ve belgelerin gerçekliği araştırılacaktır.

Sözü edilen araçlara liman ve hava meydanlarında verilen hizmetlerden doğan iadelerle ilgili tasdik raporlarında ise; aracın hangi ülkeye ve firmaya ait olduğu, yapılan hizmetin verildiğine dair liman mülki adresi veya hava meydan müdürlüğünden alınan resmi yazı, hizmetle ilgili alış ve giderlere ait belgelerin ve araç sahibine düzenlenen hizmet faturalarının fotokopileri yer alacaktır.

Yeminli mali müşavir tasdik raporlarının sonuç bölümünde; bu tebliğde belirtilen konuların incelenip incelenmediği, fiili durum ile muhasebe kayıtlarının uygun olup olmadığı, iadesi ve/veya mahsubu istenen katma değer vergisinin iade ve/veya mahsup edilip edilmeyeceği veya ne kadarlık kısmın iade ve/veya mahsup edilmesi gerektiği mutlaka belirtilecektir.

III - HESAP İNCELEMELERİ

(Bu bölümde en az aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.)

-İstisna kapsamındaki işlemin, gerçekleştiğini gösteren ve kanıtlayan belgelerin irdelenerek, doğruluğunun belirlenmesi.

-İstisna kapsamında yer alan işlemler dolayısıyla yapılan mal ve hizmet alımlarının doğruluğunun ve gerçekliğinin belirtilmesi.

-Belgelerin hukuki geçerliliği ve ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğu sağlanan işlem sonucunda iade veya mahsup edilmesi gereken verginin miktarının hesaplanması ile ilgili tüm verilerin ve hesaplamaların yapılması, ilgili dönem katma değer vergisi beyannamelerinde yer alan bilgilere uygunluğunun ortaya konması.

-İncelemenin sağlıklı ve amacına uygun sonuçlandırılabilmesi için ilgili mevzuat uyarınca gerekli olabilecek diğer konuların da irdelenmesi.

F- Altın, Gümüş, Platin Arama, İşletme, Zenginleştirme ve Rafinaj Faaliyetlerine İlişkin İstisna ile İlgili İade İşlemleri
Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle bu konuya ilişkin KDV Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 13/c maddesi uyarınca altın, gümüş, platin arama, işletme, zenginleştirme ve rafinaj faaliyetlerine yönelik teslim ve hizmetlerden doğan katma değer vergisinin iade edilmesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, bu genel tebliğde yer verilen hususlara ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Bu kapsamda yapılacak iadelerle ilgili olarak düzenlenecek tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözknusu rapor dispozisyonu’nun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“09. Altın, Gümüş, Platin Arama, İşletme, Zenginleştirme ve Rafinaj Faaliyetlerine İlişkin KDV İadesi”

şeklinde kodlanacaktır.

G- Teşvik Belgeli Makine Teçhizat Teslimine İlişkin KDV İadesi İşlemleri

Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle bu konuya ilişkin KDV Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 13/d maddesi uyarınca teşvik belgeli makine ve teçhizat teslimlerinden doğan katma değer vergisinin iade edilmesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, bu genel tebliğde yer verilen hususlara ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Bu kapsamda yapılacak iadelerle ilgili olarak düzenlenecek tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözknusu rapor dispozisyonu’nun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“10. Teşvik Belgeli Makine ve Teçhizat Teslimlerine İlişkin KDV İadesi”

şeklinde kodlanacaktır.

H- Liman ve Hava Meydanları İnşası, Yenilenmesi ve Genişletilmesine İlişkin KDV İadesi İşlemleri
Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle KDV Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 13/e maddesi uyarınca liman ve hava meydanları inşası, yenilenmesi ve genişletilmesine ilişkin olarak yapılacak teslim ve hizmetlerden doğan KDV iadesi işlemleri, bu genel tebliğde yer verilen hususlara ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Bu kapsamda yapılacak iadelerle ilgili olarak düzenlenecek tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözknusu rapor dispozisyonu’nun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“11. Liman ve Hava Meydanları İnşası, Yenilenmesi ve Genişletilmesine İlişkin KDV İadesi”

şeklinde kodlanacaktır.

I- Ulusal Güvenlik Amaçlı Teslim ve Hizmetlere İlişkin KDV İadesi İşlemleri
Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle KDV Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının f bendi uyarınca ulusal güvenlik amaçlı teslim ve hizmetlere ilişkin olarak yapılacak işlemler, bu genel tebliğde yer verilen hususlara ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Bu kapsamda yapılacak iadelerle ilgili olarak düzenlenecek tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözknusu rapor dispozisyonu’nun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“12. Ulusal Güvenlik Amaçlı Teslim ve Hizmetlere İlişkin KDV İadesi”

şeklinde kodlanacaktır.

J- Uluslararası Taşımacılık Hizmetleriyle İlgili KDV İadesi İşlemleri
Yeminli mali müşavirlerin katma değer vergisi iadesi ve/veya mahsup inceleme sonucunda düzenleyecekleri tasdik raporlarında, taşımacılık faaliyetlerinin gerçekleştirilmiş olduğunun tespit ve ispat edilmiş olmasının yanı sıra, aşağıda belirtilen hususlara ayrıca yer verilecektir.

Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporlarında Bulunması Gerekli Bilgiler:
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının verdiği yetkiye istinaden çıkarılan 84/8889 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katma değer vergisinden istisna edilen transit ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan yük ve yolcu taşıma işlemleri nedeniyle yüklenilen katma değer vergilerinin yeminli mali müşavir tasdik raporuna göre iadesi ve mahsubunun yapılabilmesi için öncelikle istisna kapsamına giren taşıma işleminin yapıldığını belgeleyen, kara manifestosunun, bunun düzenlenmediği hallerde TIR karnesinin, iki belgenin de düzenlenmediği konteynır taşımacılıkta, kara manifestosunda yer alan bilgileri, deniz, hava ve demiryolu taşımacılığında bu durumu ispatlayan belgeleri de içerecek şekilde düzenlenen ve gümrük idarelerince de onaylanmış olan transit/aktarma beyannamesinin ve ekli yükleme listelerinin doğruluğu araştırılarak ve bu belgelere ilişkin bilgilere raporda yer verilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“13. Uluslararası Taşımacılık Hizmetleriyle İlgili KDV İadesi ”

şeklinde kodlanacaktır.

Bu konuda yapılacak tasdik işlemlerinde ;

- Taşımanın yapıldığı araç ve araçlara ait bilgilere (plakası, markası, yaşı, istiap haddi vb.) taşıma faaliyetlerinin tamamının veya bir kısmının başka firmalara yaptırılması halinde, bu firmaların adı, adresi, vergi dairesi ve hesap numaraları ile araçlara ait diğer bilgilere yer verilecektir.

- İşin niteliğine ve işletmenin türüne göre, tasdike dayanak yapılan belgelerin sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı olup olmadığı belirlenecek, şüphelenilen durumlarda ilgililerin mükellefiyet kayıtları vergi dairelerinden ve diğer kamu idarelerinden bilgi alınarak tetkik edilecektir.

- İstisna kapsamına giren işlemler nedeniyle yapılan giderlere ait fatura ve benzeri belgelerin usulüne uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği gerçek nitelikte mal veya hizmet alımlarına konu olup olmadığı araştırılacaktır.

- Taşımanın başlangıç ve bitiş noktaları arasındaki uzaklık kilometre olarak belirtilecektir.

- İstisna kapsamına giren ve girmeyen taşımacılık işlemlerini birlikte yapan yükümlülerde istisna kapsamına giren işlemlere ilişkin olarak yüklenilen vergilerin yasal defterlerde gösterilip gösterilmediği kontrol edilecek, yüklenilen verginin ne kadarlık kısmının istisna kapsamındaki işlemlere ait olduğu belirtilecektir.

- Belgelerin hukuki geçerliği tespit edildikten sonra, ilgili mevzuat hükümlerine uygunluk sağlanarak tasdik işlemi yapılacaktır.

Yeminli mali müşavir tasdik raporlarının sonuç bölümünde; bu tebliğde belirtilen konuların incelenip incelenmediği, fiili durum ile muhasebe kayıtlarının uygun olup olmadığı, yapılan işlemlerin, kayıtların ve beyannamelerin mevzuata uygun olup olmadığı, iadesi veya mahsubu istenen katma değer vergisinin iade veya mahsup edilip edilmeyeceği veya ne kadarlık kısmının iade ve/veya mahsup edilmesi gerektiği mutlaka belirtilecektir.

Katma değer vergisi iadesi tasdik raporları, bu tebliğin “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” başlıklı bölümünde yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanır. Rapor içeriği itibariyle rapor dispozisyonunda yer alması gereken aşağıdaki hususlara hesap incelemeleri içersinde değerlendirilmek suretiyle yer verilir. Bu tebliğde istenilen belgeler ve yeminli mali müşavirin gerekli gördüğü diğer belgeler ve inceleme kanıtları raporun eklerini oluşturur.

III -HESAP İNCELEMELERİ:

(Bu bölümde en az aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.)

-İstisna kapsamındaki işlemin, gerçekleştiğini gösteren ve kanıtlayan belgelerin irdelenerek, doğruluğunun belirlenmesi.

-İstisna kapsamında yer alan işlemler dolayısıyla yapılan mal ve hizmet alımlarının doğruluğunun ve gerçekliğinin belirtilmesi.

-İncelemenin sağlıklı ve amacına uygun sonuçlandırılabilmesi için ilgili mevzuat uyarınca gerekli olabilecek diğer konular.

K- İhraç Malı Taşıyan Araçlara Yapılacak Motorin Teslimlerinde KDV İadesi İşlemleri
Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle bu konuya ilişkin KDV Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 14/3 maddesi uyarınca ihraç malı taşıyan araçlara yapılacak motorin teslimlerinde KDV iadesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, bu genel tebliğde yer verilen hususlara ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Bu kapsamda yapılacak iadelerle ilgili olarak düzenlenecek tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözknusu rapor dispozisyonu’nun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“14. İhraç Malı Taşıyan Araçlara Yapılacak Motorin Teslimlerinde KDV İadesi ”

şeklinde kodlanacaktır.

L- Diplomatik İstisnalar ile İlgili İade İşlemleri
Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle KDV Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 15/1-b maddesi uyarınca uluslararası anlaşmalar gereğince vergi muafiyeti tanınan uluslararası kuruluşlara ve bunların mensuplarına yapılan teslim ve hizmetlerden doğan katma değer vergisinin iade edilmesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, bu genel tebliğde yer verilen hususlara ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Bu kapsamda yapılacak iadelerle ilgili olarak düzenlenecek tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözknusu rapor dispozisyonu’nun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“15. Diplomatik İstisnalara İlişkin KDV İadesi”

şeklinde kodlanacaktır.

M- İndirimli Orana Tabi Teslim ve Hizmetlerle İlgili KDV İadesi İşlemleri

1 )Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporuna Göre Yapılabilecek Katma Değer Vergisi İade ve/veya Mahsuplarına İlişkin Esaslar:

Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 29/2 nci maddesine göre, aynı Kanunun 28 inci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından vergi nispeti indirilen işlemler ile ilgili olup indirilemeyen vergi iade edilmektedir. İndirimli orana tabi işlemler Katma Değer Vergisi Kanununun 28 inci maddesine dayanılarak 31/12/1992 tarih ve 21452 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 92/3896 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiştir.

Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle bu konuya ilişkin KDV Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Mükellefin indirimli orana tabi işlemleri ile ilgili alış ve satış faturalarının dökümünü gösteren ve faturalardaki bilgileri içeren ilgili firmaca tasdikli listelerin bir fotokopisi rapora eklenecektir.

Yeminli mali müşavirce indirimli orana tabi işlemleri ile ilgili tanımlar konusunda bir yoruma gidilmeyecek konuyla ilgili Bakanlar Kurulu Kararlarındaki tanımlara aynen bağlı kalınacaktır.

2 )Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporlarında Bulunması Gereken Bilgiler:
Mükellefin diğer maddelerle birlikte indirimli orana tabi malların da imal ve satışını yapması halinde, yüklenilen vergilerden ne kadarlık kısmının ilgili dönemde satışı yapılan indirimli orana tabi mallara ait olduğu ayrıca belirtilecektir.

İndirimli orana tabi işlemler konusunda yapılan teslim ve hizmetlerden doğan iadeler için düzenlenecek katma değer vergisi iadesi tasdik raporlarına,

- İlgili yıldaki alış ve satış faturaları listesi,

- Yıllık iade tutarının hesaplanmasına ilişkin tablo,

eklenecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“16. İndirimli Orana Tabi İşlemler ile İlgili KDV İadesi”

şeklinde kodlanacaktır.

Yeminli mali müşavir tasdik raporlarının sonuç bölümünde; bu tebliğde belirtilen konuların incelenip incelenmediği, fiili durum ile muhasebe kayıtlarının uygun olup olmadığı, iadesi ve/veya mahsubu istenen katma değer vergisinin iade ve/veya mahsup edilip edilmeyeceği veya ne kadarlık kısmının iade ve/veya mahsup edilmesi gerektiği mutlaka belirtilecektir.

Katma değer vergisi iadesi tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlığı bölümünde yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanır. Rapor içeriği itibariyle rapor dispozisyonunda yer alması gereken aşağıdaki hususlara hesap incelemeleri içersinde değerlendirilmek suretiyle yer verilir. Bu tebliğde istenilen belgeler ve yeminli mali müşavirin gerekli gördüğü diğer belgeler ve inceleme kanıtları raporun eklerini oluşturur.

III - HESAP İNCELEMELERİ:

(Bu bölümde en az aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.)

-İade ve/veya mahsup kapsamındaki işlemin, gerçekleştiğini gösteren ve kanıtlayan belgelerin irdelenerek, doğruluğunun belirlenmesi.

-İade ve/veya mahsup kapsamında yer alan işlemler dolayısıyla yapılan mal ve hizmet alımlarının doğruluğunun ve gerçekliğinin belirtilmesi.

-Belgelerin hukuki geçerliliği ve ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğu sağlanan işlem sonucunda, iade veya mahsup edilmesi gereken verginin miktarının hesaplanması ile ilgili tüm verilerin ve hesaplamaların yapılması, ilgili dönem katma değer vergisi beyannamelerinde yeralan bilgilere uygunluğunun ortaya konması.

-İncelemenin sağlıklı ve amacına uygun sonuçlandırılabilmesi için gerekli olabilecek diğer konuların da irdelenmesi.

N- Dahilde İşleme veya Geçici Kabul İzin Belgesi Kapsamındaki Teslimlerde Tecil Terkin Uygulamasına İlişkin İşlemler

Bu istisna konusunda bu genel tebliğ hükümleriyle konuyla ilgili KDV Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan düzenlemeler birlikte mütalaa olunacaktır.

Katma Değer Vergisi Kanununun Geçici 17 nci maddesi uyarınca yapılacak katma değer vergisinin tecil/terkin edilmesine ilişkin olarak yapılacak işlemler, bu genel tebliğde yer verilen hususlara ve ilgili Katma Değer Vergisi Genel Tebliğleri hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Bu kapsamda yapılacak iadelerle ilgili olarak düzenlenecek tasdik raporları, bu bölümün “III- KDV İadesi Tasdik Raporu Dispozisyonu” alt başlığında yer verilen rapor kapağı örneği ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca, ilgili KDV Genel Tebliğlerinde belirtilen iade ile ilgili esaslar, sözknusu rapor dispozisyonu’nun “III-Hesap İncelemeleri” bölümünde değerlendirilecektir.

Tasdik Sözleşmesi’nin I. Bölümünde yer alan “Tasdik Konusu” sütunu;

“17. Dahilde İşleme veya Geçici Kabul İzin Belgesi Kapsamındaki Teslimlerde Tecil Terkin Uygulamasına İlişkin KDV İşlemleri”

şeklinde kodlanacaktır.

II-KDV İadesi İşlemlerinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

A - KDV İade İşlemlerinin Tam Tasdiki Yapacak Yeminli Mali Müşavir Tarafından Yerine Getirilmesi

Katma Değer Vergisi iade taleplerinin incelenmesinde yeminli mali müşavirler, sadece iadesi talep edilen değil, ilgili dönem beyannamelerinde yer alan (hesaplanan ve indirilecek) katma değer vergisi tutarlarının doğruluğunu da araştıracak ve buna ilişkin olarak raporda gerekli açıklamaları yapacaklardır.

Yeminli mali müşavirlerle gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi ve eklerinin tasdikine (tam tasdik) ilişkin sözleşme düzenlemiş bulunan mükelleflerin katma değer vergisi iadelerini yeminli mali müşavir tasdik raporuna istinaden talep etmeleri halinde bu iadelere ait işlemler, tam tasdik sözleşmesi tanzim edilen yeminli mali müşavirler tarafından yerine getirilecektir.

Bu mükelleflerin varsa tam tasdik sözleşmesinin düzenlendiği yıldan önceki dönemlere ilişkin KDV iadeleri de anılan yeminli mali müşavir tarafından düzenlenen tasdik raporları ile yapılabilecektir. Önceki yıllarda mükellefin bir başka yeminli mali müşavir ile süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş olması ve tam tasdik raporunun yazılarak süresinde vergi dairesine verilmiş olması kaydıyla (rapor teslim süresinin henüz dolmadığı durumlarda bu şart aranmayacaktır.) o döneme ilişkin iade raporlarının anılan yeminli mali müşavir tarafından düzenlenmesi de mümkündür. Örneğin, 2001 yılında yeminli mali müşavir (A) ile süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenleyen bir mükellef Haziran 2000 dönemine ilişkin KDV iadesini 2001 yılında almak istediği taktirde bu iadeye ilişkin KDV iadesi tasdik raporu yeminli mali müşavir (A) tarafından düzenlenebilecektir. Mükellef 2000 yılında yeminli mali müşavir (Y) ile süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş ve buna ilişkin tasdik raporu düzenlenerek süresinde vergi dairesine teslim edilmiş ise söz konusu KDV iade raporunun yeminli mali müşavir (Y) tarafından düzenlenmesi de mümkün bulunmaktadır.

Yeminli mali müşavirlerle süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesi bulunmayan mükelleflerin, bu genel tebliğin Onuncu Bölüm Parasal Hadler Tablosunda yer alan tutarları aşan KDV iadelerinin yeminli mali müşavirlerce düzenlenecek KDV iadesi tasdik raporu ile yerine getirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Parasal hadlerin uygulanmasında iadenin talep edildiği yıl için belirlenen tutarlar esas alınır.

Öte yandan, bu genel tebliğin tam tasdik işlemleri bölümünde, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi vermek durumunda bulunan mükelleflerin, söz konusu beyannameleri ile bunlara ekli mali tablolarını ve bildirimlerini diledikleri takdirde yeminli mali müşavirlere tasdik ettirebilecekleri belirtilmiştir. Bu bölümde yer verilen düzenleme uyarınca, yeminli mali müşavirlerle süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenleyen mükelleflerin nakden KDV iade taleplerinin miktarına bakılmaksızın KDV iadesi tasdik raporuna istinaden karşılanması mümkün bulunmaktadır.

Bununla birlikte, kurumlar vergisinden muaf olan kişilerin yeminli mali müşavirlerle tam tasdik sözleşmesi düzenlemesi söz konusu değildir. Bu nedenle, kurumlar vergisinden muaf olan kişilerin Bakanlığımızca belirlenen parasal hadlerin üstündeki katma değer vergisi iadelerinin yeminli mali müşavir KDV iadesi tasdik raporuna istinaden yapılması mümkün bulunmaktadır.

Ayrıca, şahıs şirketleri ve adi ortaklıklar ile de tam tasdik sözleşmesi düzenlenmesi mümkün bulunmaktadır. Bu durumda gerek tam tasdik gerekse KDV iadesi tasdik işlemlerinde genel hükümlere göre hareket edilecektir.

Yeminli mali müşavirlerle tam tasdik sözleşmesi düzenlemeyen mükelleflere ait olup, bu tebliğin Onuncu Bölüm Parasal Hadler Tablosunda yer verilen ve Bakanlığımızca belirlenen tutarları aşmayan katma değer vergisi iadeleri ise her hangi bir yeminli mali müşavir tasdik raporuna istinaden yapılabilecektir.

Süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlenmiş olsa dahi, Türkiye’de ikamet etmeyen yolculara yapılan satışlarla ilgili katma değer vergisi iade tutarının bu tebliğin Parasal Hadler bölümünde Bakanlığımızca belirlenen miktarı aşması halinde, bu iade taleplerinin teminat karşılığı ve inceleme raporuna istinaden yerine getirileceği tabiidir.

B - İade Miktarında Düzeltme
Yeminli mali müşavirlerin katma değer vergisi iadesi tasdik raporlarında yeminli mali müşavirlerin incelemesi sonucu ortaya çıkan ve iadesi gereken katma değer vergisi ile mükellefce beyan edilen ve iade edilmesi istenen katma değer vergisi arasında fark olduğu takdirde, yeminli mali müşavirinin tasdik raporundaki iadesi gereken katma değer vergisi tutarı esas al